نوشته ، ولى عدّه بسيار كمى از كتب او در زمان ما باقى است . در باب تاريخ او بايد گفت ، آنچه كه راجع بتاريخ قديم روم است ، چندان مورد اعتماد نيست ، بپيش گوئىها و تفأّل و تطيّر معتقد است ، ولى وقايعى را ، كه به زمان او نزديك بوده درست نوشته . از حيث انشاء ديون كاسّيوس از توسيديد مورّخ يونانى ، كه ذكرش در صفحهء 72 اين تأليف گذشت ، تقليد كرده . از كتب او ميتوان اطّلاعاتى زياد راجع بتاريخ دولت پارت بدست آورد .
فرونتو ( ماركوس اورليوس فرونتو ) « 1 »
نويسنده رومى ، كه بعد از 175 ميلادى درگذشت . در روم معلّم فصاحت بود و دو قيصر روم ( مارك اورل ) و ( لوثيوس وروس ) از شاگردان او بودند . در 143 ميلادى برتبه قنسولى رسيد . در قرن نوزده ميلادى از دفاتر قديم شهر ميلان ( در ايطاليا ) قطعاتى از مكاتبهء او با مارك اورل بدست آمده و آن معلوم ميدارد ، كه ادبيّات لاطينى را خوب ميدانسته . از نوشتههاى او در يكى دو مورد اطّلاعات كمى راجع بروابط روميها با پارتىها بدست ميآيد .
كاپى تولينوس ( يوليوس ) « 2 »
يكى از نويسندگان رومى است ، كه تاريخ وقايع زمان امپراطورهاى روم را نوشتهاند و به « نويسندگان تاريخ اوگوستها » معروفند . كاپىتولينوس در زمان ديوكلثين « 3 » ميزيسته ( قرن سوّم ميلادى ) و تاريخ امپراطورهاى روم را موسوم به آنتونن « 4 » مارك اورل - لوثيوس وروس - ماكرن « 5 » و دوماكسىمن « 6 » و سهگرديان « 7 » نوشته .
بعضى قسمتهاى كتاب كاپى تولينوس براى تاريخ اشكانيهائى ، كه با بيشتر اين امپراطورها معاصر بودهاند ، مفيد است .
لوثين ( لوكيانوس ) « 8 »
بزرگترين سوفسطائى يونانى بشمار ميرود . او را ولتر « 9 » عهد قديم گفتهاند . در 125 م . در ساموسات ( كه در ساحل فرات در شمال شرق انطاكيّه واقع است ) از والدين
هامش
( 1 ) -Marcus Aurelins Fronto .( 2 ) -Capitolinus ( Julius ) .( 3 ) -Diocletien .( 4 ) -Antonin .( 5 ) -Macrin .( 6 ) -Maximin .( 7 ) -Gordiene .( 8 ) -Lucien ( Lukianus ) .( 9 ) -Voltere .