گفتند ، كه نمىخواهند شهرى را ، كه در مواقع خطرناك خدماتى بزرگ بيونان كرده ، باسارت افكنند . پس از آن عهد صلح بدين شرايط بسته شد : ديوارهاى ممتد آتن و استحكامات پيره خراب خواهد شد . آتنىها بجز دوازده كشتى تمام بحريّهء خودشان را تسليم خواهند كرد . دوستان و دشمنان اسپارت دوستان و دشمنان آتن خواهند بود ، بهرجا لاسدمونيها بروند ، آتنىها از دنبال آنان خواهند رفت و تبعيدشدگان آتن مجاز خواهند بود به شهر مزبور برگردند . ترامن و رفقاى او به آتن برگشته نتيجه را اعلام كردند . در به دو ورود انبوه مردم آنها را احاطه كرده بودند ، زيرا ميترسيدند ، كه سفرا بىعقد عهد صلح برگشته باشند . روز ديگر سفرا نتيجهء مأموريت را بمردم اظهار داشتند و ، چون قحطى آذوقه آخرين رمق را از دست سكنه مىربود ، گفتند ، كه بايد اين شرايط را قبول كرد . چند نفر مخالفت كردند ، ولى اكثر مردم اين پيشنهاد را پذيرفتند و فرمانى صادر شد ، كه شرايط پذيرفته گردد .
« واى بر مغلوبين « 1 » »
چنان بود توصيف كزنفون كه ذكر شد . پس از آن امير البحر اسپارت وارد شهرى گرديد ، كه از گرسنگى آخرين رمق خود را از دست ميداد و كوچههاى آن پر بود از مردهها يا اشخاصيكه جان ميكندند . سردار فاتح بمحض ورود امر كرد اسلحهخانهها را خراب كنند .
كشتىهائى را ، كه ميساختند ، بسوزند و ديوارهاى آتن را تا پيره و استحكامات اين بندر را از بيخوبن برافكنند . بر اثر اين حكم نىزنان اسپارتى مينواختند و زنان و كودكان آتنى گروهگروه برحسب اجبار سرهاشان را با تاج گلهاى رنگارنگ زينت داده ميرقصيدند و ديوارها خراب ميشد . چنين بود عاقبت جنگ پلوپونس يا جنگهاى داخلى يونان كه 27 سال طول كشيد ( 431 - 404 ق . م ) و بالاخره آتن و متحدين آن را از پاى درآورد ( 404 ق . م ) .
پس از آن حكومت آتن از طرف اسپارتيها به ليزاندر محوّل شد و سى نفر از
هامش
( 1 ) - اگرچه اين عبارت را برن نيوس سردار گالى نسبت بروميها استعمال كرده ، ولى معناى آن با اين مورد هم صدق ميكرد .