بآتنىها رسيد ، چنان كه كزنفون گويد ، عدّهاى از ملّاحان كشتىها فرار كردند .
آلسيبياد براى اينكه سپاهيان خود را مشغول كند به كوم « 1 » ، كه مطيع آتن بود ، رفت و آن را غارت كرد ، ولى اهالى او را تعقيب كردند و اموال غارتى را پس گرفتند .
پس از آن نايب او از اسپارتىها در افس شكست خورد و كشته شد و پانزده كشتى آتنى بدست اسپارتيها افتاد . بر اثر اين احوال باز آتنىها با او بددل شدند و سپاهيان آلسيبياد او را متهم كردند ، كه عيّاش است و در فكر كارش نيست . پس از آن گفتند ، كه او با فرناباذ در مذاكره است ، كه بحريّهء آتن را به او تسليم كند . آتنيها بر اثر اين اخبار او را معزول كردند و او پس از آن به خرسونس رفته در جاهاى محكمى كه براى خود ساخته بود ، تا آخر جنگ بماند ، زيرا فهميد ، كه زمان او سپرى شده است . بعدها فرناباذ او را براى خوشآمد ليزاندر بقتل رسانيد .
احوال بحريّهء اسپارت چنان بود ، كه ذكر شد ، ولى در اين احوال دولت اسپارت ليزاندر را احضار و بجاى او امير البحر ديگرى معيّن كرد . كوروش را اين عزل و نصب خوش نيامد و بدين سبب كالليكراتيد « 2 » امير البحر جديد را نپذيرفت و حقوق سپاهيان را نداد . در اين موقع باريك امير البحر باهالى مىلت و جزائر رجوع كرده ، بهر زبانى كه بود ، پولى از آنها گرفت و پس از آن به طرف جزائر حركت كرده پيشرفتهائى حاصل كرد و بالاخره بامير البحر آتنى ، كه كنن نام داشت ، برخورد چون عدّهء سفاين اسپارتىها 140 و عدّهء كشتىهاى آتنى هفتاد بود امير البحر آتن از جنگ احتراز كرده ببندر مىتىلن درآمد و در اينجا شكستى فاحش خورد .
اسپارتيها سى كشتى گرفته و مابقى را در بندر محاصره كردند . امير البحر خبر شكست خود را بآتن رسانيد و در آنجا جدّ حيرتانگيزى بروز داده فورا يكصدو پنجاه كشتى بكمك او فرستادند . بعد امير البحر اسپارت در آرگىنوز « 3 » شكست خورده كشته شد ( 406 ق . م ) و دولت اسپارت باز ليزاندر را امير البحر كرد ، چه كوروش ديگرى را نمىپذيرفت . با ورود ليزاندر اوضاع تغيير كرد . جيره و آذوقهء فراوان رسيد ، شهرهاى ينيانى كمك كردند و از همه بيشتر كوروش مساعدت كرد .
هامش
( 1 ) -Cumes ( Cymes . )( 2 ) -Callicratidas .( 3 ) -Arginuse .