امريكائى براى صنايع و آثار عتيقه ايران « 1 » » ، بطبع رسانيده . در اينجا آثارى زياد از ظروف سفالين و اشكال زن و مرد و بعض ادوات خانه و اسلحه و زينتها بدست آمده ، كه جالب توجّه مىباشد . اشياء و ادواتى ، كه كشف شده ، از عهد سنگ تراشيده و مفرغ است و با اشيائى ، كه در دامغان و طالش و تركستان روسيه بدست آمده ، ارتباط دارد . آثارى از بقاياى قلعه يا معبدى هم كشف شده و تصوّر ميرود ، كه در حوالى تپه شهرى بزرگ بوده . نيز آثارى از زمان ساسانيان كشف شده ، كه جالب توجّه است و در جاى خود بيايد .
اشياء منكشفه در موزهء معارف است . كليّة حفريات در تورنگ تپه از اين حيث نيز مهم است ، كه در 1841 ميلادى گنجى در اينجا پيدا شد و اشيائى بدست آمد ، كه توجه علماء آثار عتيقه را به خود جلب كرد . بنابراين آثار تصوّر ميكردند ، كه بين تمدّن سومرى و عيلامى با تمدّن مردمى ، كه در ازمنهء قبل از تاريخ در اينجاها سكنى داشتند ، ارتباطى نزديك بوده و حتّى بعضى حدس ميزدند ، كه عيلامىها و سومريها از اين نواحى بخوزستان و كلده رفتهاند . اگرچه اين عقيده هنوز بثبوت نرسيده ، ولى ظنّ قوى ميرود ، كه كاوشها در حوالى استرآباد قريبا اين مسئله را روشن كند ، زيرا كاوشهاى تورنگتپه باتمام نرسيده و در تمام طبقات هنوز تفحّص نكردهاند .
3 - در سال 1310 شمسى قمرى ( 1931 - 1932 م . ) دكتر شميدت « 2 » بخرج دار العلوم فيلادلفيا « 3 » در تپهء حصار در جنوبغربى دامغان مشغول حفريات و كاوشهائى شد ، با اين مقصود ، كه محلّ شهر صددروازه ( هكاتمپيلس ) را ، كه در دورهء سلوكيها و اشكانيان رونقى داشته ، بيابد ( در باب اين شهر پائينتر صحبت خواهد بود ) .
شهر مزبور هنوز كشف نشده ، ولى از حفريّات اشياء زيادى از اسلحه و ادوات و غيره بدست آمده ، كه در موزهء معارف است و جالب توجّه مىباشد .
4 - از جانب موزه مطروپولىتن « 4 » واقع در شيكاگو ، دكتر اوپن « 5 » مأمور حفريّات
هامش
( 1 ) -Bulletin of the American institute for Persian Art and Archeology .( 2 ) -Dr . Schmidt .( 3 ) -Philadelphia .( 4 ) -Metropolitan .( 5 ) -Upen .