بودند فقط ميتوان دربارهء داريوش ، كه كتيبهاى در اينجا نويسانده ، جواب محقّقى داد . از شاهان ديگر ، كه كتيبه ندارند ، بعضى اسم خشيارشا و اردشير درازدست و داريوش دوّم را ذكر كرده عقيده دارند ، كه اردشيرهاى دوّم و سوّم در تختجمشيد مدفون بودهاند « 1 » . در باب مقبرهء داريوش سوّم گفته شد ، كه ناتمام مانده . در خاتمه علاوه ميكنيم ، كه از مورّخين عهد قديم ، چنان كه گذشت ، ديودور اين مقابر را توصيف كرده ( كتاب 17 ، بند 71 ) ، ولى او گويد راهى براى داخل شدن بمقابر نبود و تابوت را با اسبابى بدرون مقبره وارد ميكردند .
كتيبههاى نقش رستم
الف - اين كتيبه را ، كه مشروحترين كتيبهء نقش رستم است و وسعت دولت هخامنشى را در آن زمان نشان ميدهد داريوش اوّل نويسانده و چون مضمون آن را در صفحات 1451 - 1452 ذكر كردهايم ، تكرار را زايد ميدانيم .
ب بند 1 - خداى بزرگى است اهورمزد ، كه . . . . . . . شادى را براى بشر آفريده . . . . كرده . . . . . داريوش شاه . ( چند نقطه علامت اين است كه كلماتى حك شده يا نتوانستهاند بخوانند ) .
بند 2 - » » » : بفضل اهورمزد . . . . . من ساختهام . . . .
ج - گئوبروو ، يك - پاتىشوواريش نيزهدار داريوش شاه .
د - اشپكنا ، كماندار و تيرانداز داريوش شاه .
ه - اينها مچيا هستند ( ؟ )
پنجم - آثار شوش
چنان كه معلوم است ، شاهان هخامنشى زمستان را در شوش بسر ميبردند . شاهان مزبور ارگ اين شهر را محكم كرده بناهائى در آنجا ساخته بودند . اين بناها از داريوش اوّل و اردشير دوّم بود . بقاياى ستونهاى اين قصر حالا در لوور پاريس است ، ولى پايهها و سرستونها ناقص بدست آمده . باوجود اين ديده مىشود ، كه ستونها بستونهاى طالار خشيارشا در تختجمشيد شباهت دارد . چيزى كه در اينجا خيلى
هامش
( 1 ) - پروفسور زارّه ، صنايع ايران قديم ، صفحهء 14 طبع پاريس .