مىكند و از قرائن ديگر معلوم است ، كه فى الحقيقه بناى صفّه و غالب عمارات يك جا طرّاحى شده و كار بدست خشيارشا در همان زمان سلطنت پدرش داريوش شروع و پس از جلوس او ختم گشته .
پس از عبور از اين سردر بزرگ وارد صحن عريض و طويلى ميشدند ، كه محدود بود : شمالا بحصار صفّه ، شرقا بكوه و جنوبا بنماى دو قصر سلام يا به ديوار ديگرى ، كه بظنّ قوى ، در موازاة اين نما بوده . از وجود سردر داخلي ديگر ، كه ناتمام مانده و در محور اصلى قصر دوّم است و عمود بر سردر بزرگ واقع شده ، ميتوان استنباط كرد ، كه سابقا ديوار ديگرى در اينجا وجود داشته .
اپدانه
سطح طالاربار ، كه موسوم به اپدانه است ، قريب 4 مطر از سطح سردر بزرگ بلندتر ساخته شده و براى رسيدن به آن يك پلّهكان دو طرفى موجود است . ديوارهاى پيش بست سطح اعلى بنقوشى مزيّن است و در اينجا كتيبهاى از خشيارشا ديده مىشود .
بين پهلوهاى پلّهكان دو طرفى ، در وسط ، شكل هشت نفر مستحفظ هخامنشى نقش شده ، كه در دو صف روبروى يكديگر ايستادهاند و پيش روى آنان فضائى فارغ است ، كه براى كتيبهاى تهيّه شده بوده و در مثلّثهاى انتهاى پيشبست ، صورت شيرى ، كه گاوى را ميدرد و نقش يك رديف درخت سرو كنده شده .
حجّاريهاى ديوارهاى پيشبست مجلسى بزرگ نشان ميدهد : در دست راست صف طويلى است از نمايندگان ملل مختلفهء تابعه ، كه در عيد نوروز باج خود را آوردهاند ، در دست چپ صفوف طويلى از مستحفظين پارسى ، مادى و خوزى ، كه منتظر دستههاى مذكور ميباشند . بلندترين رديف سنگهاى اين نقش ، كه ضمنا محجّر جلو قصر هم بوده است ، اكنون از ميان رفته . چند قطعه از آنها هنوز در ميان خاكهاى پاى ديوار موجود است ، قطعات ديگر را از حدود سال 1810 ميلادى هيئت اوسلى « 1 » و ساير سيّاحان انگليسى برداشته بردهاند و اكنون در موزهء بريطانيائى است .
هامش
( 1 ) -Ouseley .