ايستادهاند ( حدس ميزنند ، كه يكى از آنها گئوبرو و پدرزن داريوش است ، ولى معلوم نيست ، جهت اين حدس چيست . بگراور شمارهء 9 در صفحهء 549 رجوع شود ) در مقابل داريوش اشكال نه نفر ، كه باعث شورشهاى ايالات بودند ، حجّارى شده . اينها همه دست بسته يكى پس از ديگرى واقعاند و كتيبهاى هريك را معرّفى مىكند . « 1 » داريوش در اينجا دو كتيبه به زبان و خط پارسى قديم و عيلامى بابلى نويسانده ، يكى بكتيبه بزرگ موسوم است و ديگرى بكتيبهء كوچك . در كتيبهء كوچك قسمت اولى ، كه داريوش را معرّفى مىكند ، نسخهء بابلى ندارد و قسمت آخرى هم ، كه راجع به سكاها است ، فقط به زبان و خط پارسى و عيلامى است . بنابراين بايد گفت ، كه ناتمام مانده . مضامين كتيبهها چنين است ( در ترجمه به زبان پارسى كنونى از اين كتب استفاده شده : بارتولومه ، دستور لهجههاى ايران قديم « 2 » - ويسباخ و بانگ ، خطوط ميخى ايران قديم « 3 » - تلمن ، فرهنگ و متنهاى پارسى قديم « 4 » - كتيبههاى داريوش بزرگ در بيستون ، طبع موزهء بريطانيائى « 5 » - كوسّويج ، كتيبههاى هخامنشى در پارسى قديم « 6 » ) .
2 - كتيبهها
كتيبهء بزرگ
قسمتى از ترجمهء كتيبهء بزرگ بيستون بمناسبت وقايع سلطنت داريوش در جاى خود ذكر شده ( بصفحات اشاره خواهد شد ) بنا براين ترجمه قسمتهاى ديگر را در اينجا درج ميكنيم .
ستون اوّل
بند 1 - منم داريوش ، شاه بزرگ ، شاه شاهان ، شاه ممالك پسر وشتاسب ،
هامش
( 1 ) - بگراور شمارهء 9 در صفحهء 549 رجوع شود .
( 2 ) -Ch . Bartholomae . Handbuch der Altiranischen Dialekte . Leipzig . 1883 .( 3 ) -T H . Weissbach u . Bang . Die Alterpersische Keilenschriften . Leipzig . 1893 .( 4 ) -H . C . Tolman . Ancient Persian Lexicon and texts , New York , 1908 .( 5 ) -British Museum . The Inscription of Darius the Great at Behistun . 1907 .( 6 ) -Cossowtz . Inscriptiones Palaeo Persicae Achemenidarum . Petropoli .