آثارى نمانده ، جز اينكه در روى سه گلدان اسم او را نوشتهاند و كتيبهاى هم در تختجمشيد از او كشف شده ، كه به زبان بابلى است و در فصل كتيبهها در باب دوّم اين كتاب بيايد .
خانوادهء اردشير ، چنان كه از نوشتههاى مورّخين يونانى استنباط مىشود ، اينها بودند : زن عقدى يا ملكه داماسپيا نام داشت ( كتزياس قطعه ، 30 ژيلمر ) « 1 » كه بايد يونانى شدهء جاماسپيه باشد . در ميان زنان اردشير اين زن متنفذ بود و اردشير از اين زن فقط يك پسر داشت ، كه خشيارشا مىناميدند . از زنان غيرعقدى نيز اولادى داشت ، كه عدّهشان به 17 ميرسيد . از اين عدّه آنهائى ، كه اسمشان در تاريخ مانده « 2 » اين چند نفرند : 1 - سغديانس « 3 » يا سكوديانس « 4 » از زن بابلى آلوگونه « 5 » نام .
2 - اخس « 6 » از كسمارتىدين « 7 » كه نيز بابلى بوده . 3 - بغپائوس « 8 » و پروساتس « 9 » از زن بابلى آنديا يا آندريا « 10 » نام . 4 - آرسىتس از زنى ، كه اسمش معلوم نيست و نيز بابلى بود .
بىمناسبت نيست گفته شود ، كه تصوّر ميكنند ، اخس يونانى شده وهوك است و ، چنان كه گذشت ، اين اسم را داريوش اوّل در كتيبهء بيستون بزرگ ذكر كرده ( پدر اردومنش ، صفحهء 534 ) . راجع به پروساتس بايد در نظر داشت ، كه اين اسم را هم يونانى شدهء پروشات يا پروشاتّو مىدانند و شايد بپارسى قديم بمعنى پرشاد بوده ( مدرك لوحه بابلى است - راجرس ، يك تاريخ ايران قديم ) .
سترابون اسم اين زن را ، كه در زمان دو شاه ( داريوش دوّم و اردشير دوّم ) آنقدر در دربار نفوذ داشت ، فارسيريس « 11 » نوشته ، ولى پلوتارك اسم اوّلى را ذكر كرده .
نظر باينكه كتزياس همين زن را ، كه بعدها ملكه گرديد ، ديده بود و اسم او را پروساتس نوشته شكّى نيست ، كه نوشتهء سترابون را نمىتوان صحيح دانست . راجع ببرادران و خواهران اردشير بايد گفت ، كه برادران او اينها بودند : داريوش ، ويشتاسپ ، تيترستس « 12 » ، آرتاريوس « 13 » و خواهران او اينها : آمتيس « 14 » ( بقول كتزياس ) و ردگونه « 15 » ( يوستى ، نامهاى ايرانى ، صفحهء 398 - 399 ) .
هامش
( 1 ) -Ctesias . Fr . 30 , Gilmore .( 2 ) -Ctesias . Fr . 30 , Gilmore .( 3 ) -Sogdianos .( 4 ) -Sekydianos .( 5 ) -Alugune .( 6 ) -Ochos .( 7 ) -Cosmartidin .( 8 ) -Bagapaeus .( 9 ) -Parysates .( 10 ) -Andia ( Andria ) .( 11 ) -Pharsiris .( 12 ) -Tithraustes .( 13 ) -Artarios .( 14 ) -Ametis .( 15 ) -Rodogune .