مشرق ) - مندس « 1 » - گاسيون « 2 » .
پنجم - در هند پتاله « 3 » بر رود سند .
اطّلاعات ما راجع بامتعه و مال التجاره دورهء هخامنشى خيلي محدود است .
باوجود اين آنچه از كتب نويسندگان عهد قديم برميآيد اين چيزها را در ايالات ايران بدست يا به عمل ميآوردند و مواد تجارتى بود « 4 » : در آذربايجان - مس ، سرب ، نقره و لاجورد . در گيلان و مازندران - شمشاد و آهن . در دماوند - لاجورد . در دامغان و حوالى آن - مس . در خراسان - فيروزه . در باختر - مس و سرب و بعض فلزّات ديگر . در صفحات شمال و شرقى باختر - فيروزه . در ماوراء سيحون - طلا . در همدان و گرّوس - اسبهاى ممتاز و قالى ( اسبهاى نيسايه معروف آفاق بودند ) . در مغرب درياچهء ارومى - مس و آهن . در خوزستان - قير ، نفت و موم معدنى . در پارس و بختيارى ( لرهاى بزرگ ) - مس ، سرب و نقره . در خليج پارس - مرواريد و صدف . در بحر عمّان - همان چيزها . در هند - خاك طلا ، ادويه ، عطريات ، پنبه ، شاخ كرگدن ، فيل ، عاج ، عود ، صندل ، فوفل و آبنوس .
در ارمنستان و كاپادوكيه - مس و سرب و آلات و ابزار فلزّى . در كلخيد - طلا ، شمشاد ، غلامان و كنيزان سفيد . در آسور - آلات و ابزار فلزّى ، اسلحه ، منسوجات ، از صنايع منبّتكارى ، مليلهدوزى و غيره . در كلده - قالى ، كاشيهاى قيمتى ، اشياء زرگرى ، منسوجات ، افسنطين ، قير ، شترمرغ ، درنا . در ليديّه - ظروف طلا و مجسّمههاى فلزّى ( رود تمل خاك طلا ميآورد ) . در يونيّه ( ولايت ينيان ) - آلات و ادوات آهنگرى . در كيليكيّه - اسبهاى ممتاز . در اينجا اشياء نقره و عطريات نيز مىساختند . در فينيقيّه - رنگ ارغوان ، شيشه ، بلورآلات و چوب سدر .
در مصر - منسوجات كتانى ، شيشهآلات ، بلور معدنى و كاغذ حصيرى . در حبشه - عاج ، چوبهاى قيمتى ، طلا و بلور معدنى . در عربستان - كندر ،
هامش
( 1 ) -Mendes .( 2 ) -Gassion .( 3 ) -Patala .( 4 ) - از كتاب دمرگان موسوم بتمدّنهاى اولى استفاده شده ( ص 290 ، طبع پاريس 1909 ) بعض اطلاعات خلاصه چيزهائى است ، كه در باب اوّل اين كتاب گذشت .