( 92 ) - ظرف سفالى از خاك سياه
( نقّاشى كوتورا ، مجموعه ريشار )
دولت ماد بود . در باب گرگان و كرمان ساكت است ، زيرا اوّلى جزو پارت بود و دوّمى جزو پارس .
بنابراين ، وقتى كه داريوش ميگويد ماد ، مقصودش كليّهء ماد بزرگ و كوچك است ، با حدوديكه در كتاب اوّل ذكر شد ، و نيز مقصودش از پارس كليّهء مملكت پارس است و كرمان جزو آن بوده . از ممالك غربى هم اسم فينيقيّه و فلسطين در فهرست داريوش ديده نميشود ، زيرا اين ممالك در موقع التحاق جزو بابل بودند . كلية هرودوت بجاى ايالت اسامى اقوامى را ، كه در آن مسكن داشتهاند ، ذكر كرده ، ولى داريوش غالبا اسامى جغرافيائى و تاريخى را . ترتيب ذكر ايالات در كتيبهء نقش رستم از نظر حسّيّات ملّى داريوش يا پارسيها است و ترتيب فهرست هرودوت از حيث تقدّم و تأخّر تاريخ تشكيلات .
سپاه
در اين باب بسط مقابل لازم نيست و هرچه گفته شود مكرّرات خواهد بود ، زيرا در باب اوّل اين كتاب بمناسبت جنگها و خصوصا جنگ خشيارشا با يونان اطّلاعات راجعه بقشون از قول مورّخين يونانى بالاطراف ذكر شده . بنابراين در اينجا بذكر بعض كليّات اكتفا مىشود : اوّلا يك سپاه دائمى ايجاد شده بود ، كه عدّهء نفرات آن بده هزار ميرسيد و آن را جاويدان ميناميدند ، زيرا هيچگاه از عدّهء آن نميكاست و جاهاى خالى پر ميشد . سپاه دائمى هميشه حاضر بود ، كه بمحض صدور حكم حركت كرده با سرعت خود را بمحلّ مأموريت برساند . علاوه بر آن در پاىتخت براى حفاظت قصر و در ايالات براى وقايهء امنيّت ساخلوهائى مقرّر بود . اين قواى ساخلوى را در اوايل دورهء هخامنشى رؤساء قشون