سكودرى است . 26 - اين يونانى سپردار است . 27 - اين پوتى است .
28 - اين كوشى است . 29 - پهلوى تخت از طرف چپ ، خوانده نميشود ، زيرا نسخه پارسى و عيلامى بكلّى خراب شده و در نسخهء بابلى دوما « 1 » ميخوانند . در نقش رستم اينجاى فهرست ايالات مكيا يا مچيا خوانده مىشود . 30 - اين كرخى ( يا كركى ) است .
از مقايسهء اين كتيبهها با كتيبهء نقش رستم روشن است ، كه ترتيب ذكر ايالات يكى است . يگانه تفاوت اين است ، كه در كتيبهء نقش رستم پارس در فهرست ممالك تابعه نيست ، يعنى داريوش ميگويد : « علاوه بر پارس » و در اين كتيبه پارس در اوّل فهرست قرار گرفته . معلوم است ، كه اين كتيبه از حيث تاريخ از كتيبهء نقش رستم مؤخر است ، ولى معلوم نيست ، شاهى كه در اينجا بر تخت نشسته ، كى است . مستر داويس بسيار كوشيده ، تا شايد كتيبهاى راجع بمعرفى شاه بيايد ، ولى معلوم گشته ، كه چنين كتيبهاى وجود ندارد . حدس ميزنند ، كه شاه بايد اردشير دوّم باشد ، ولى مؤلّف تصوّر مىكند ، كه اين حدس نبايد صحيح باشد ، زيرا مصر در زمان اردشير دوّم از ممالك تابعه نبود : در زمان داريوش دوّم از ايران جدا و در سلطنت اردشير سوّم از نو تسخير شد . در خاتمه مقتضى است گفته شود ، كه چون مستر داويس خطوط عيلامى و بابلى را نميدانست ، فقط از خط پارسى سواد برداشته ، ولى معلوم است كه نسخهء عيلامى و آسورى را نيز خواهند خواند .
اين است آنچه راجع بوسعت دولت هخامنشى ميتوان گفت . كتيبههاى ديگر داريوش اوّل هم اطّلاعاتى راجع بايالات تابعه ايران هخامنشى ميدهند ( مانند كتيبهء بزرگ بيستون و كتيبهء تختجمشيد و لوحهء اكتشافى در همدان ) ، ولى چون مثل كتيبههائى ، كه ذكر شد جامع نيستند ، از درج آنها در اينجا خوددارى كرده شرح هر يك را بجاى خود ( آثار هخامنشى ) محوّل ميداريم .
هامش
( 1 ) -Dumaa .