كتيبهء نقش رستم
نقش رستم محلى است تقريبا در سه ربع فرسنگى تختجمشيد و در اينجا چهار مقبره از شاهان هخامنشى باقى مانده .
مقبره داريوش اوّل داراى كتيبهايست بسه زبان : پارسى قديم ، عيلامى و آسورى ( بابلى ) . مضامين نسخه پارسى چنين است : ( از ترجمهء ويسباخ - خطوط ميخى پارسى « 1 » ، كتاب تلمن - فرهنگ و متن پارسى قديم « 2 » و كتاب كوّسويچ - كتيبههاى هخامنشى ايران قديم « 3 » ) .
بند اوّل
« خداى بزرگى است اهورمزد ، كه اين زمين را آفريده ، كه آن آسمان را آفريده ، كه بشر را آفريده ، كه خوشى را براى بشر آفريده ، كه داريوش را شاه كرده . يگانه شاهى را از بسيارى ، يگانه قانونگذارى را از بسيارى » .
بند دوّم
« منم داريوش شاه بزرگ ، شاه شاهان ، شاه ممالكى كه از بسيارى از نژادها مسكون است ، شاه اين زمين پهناور تا آن دورها ، پسر ويشتاسپ هخامنشى ، پارسى پسر پارسى ، آريانى از نژاد آريانى « 4 » » .
بند سوّم
« داريوش شاه گويد : اين است بفضل اهورمزد علاوه بر پارس ممالكى ، كه در تصرّف مناند ، من بر آنها حكومت ميكنم ، به من باج ميدهند ، آنچه گفتهء من است اجرا ميكنند و در آنجاها قانون من محفوظ است » .
هامش
( 1 ) -T . H . Weisbach . Persische Keilenschriften .( 2 ) -Tolman . Ancient Persian Lexicon and texts .( 3 ) -Kossowitz . Inscriptiones Paleo - Persicae Achaemenidarum .( 4 ) - در نسخهء آسورى داريوش خود را پارسى پسر پارسى و آريانى از نژاد آريانى نخوانده ، تا حسّيّات ملل تابعهء غيرايرانى را نيازرده باشد .