كه تا آنزمان كسى چنان جدالى را بخاطر نداشت . لاسدمونيها براى حفظ افتخارات گذشته خود جنگ ميكردند و مقدونيها براى افتخارات حاضره . آژيس رشادتهاى محير العقول كرد ، ولى چون بواسطه اسلحه و قدّ بلند و نيز از جهت حملات شجاعانهء خود نمايان بود ، مقدونيها باران تير بر او باريدند . در ابتداء او بوسيلهء سلاح و مخصوصا سپرش ضربتها را بىاثر ميگذاشت ، تا آنكه بالاخره با نيزه زخمى بران او زدند و خون فوران كرد . بعد مورّخ مذكور روايت ديودور را تكرار كرده گويد ، وقتى كه آژيس ، باوجود زخمهاى زياد ، باز بمقدونيها حمله كرد ، اينها از ترس شجاعتهاى او جرئت نداشتند بوى نزديك شوند و از دور او را هدف تير و زوبين و غيره قرار داده بودند ، ولى او اين آلات قتّاله را گرفته به طرف مقدونيها پرتاب ميكرد ، تا آنكه بالاخره زوبينى به سينهاش آمد و او آن را بيرون كشيده لحظهاى سر خود را بر سپرش نهاد و بعد ديرى نگذشت ، كه از شدّت فوران خود بيجان گشت .
پلوتارك نوشته ( آژيس ، بند 4 ) كه آژيس پسر آرخىداموس « 1 » و نوه آژزيلاس بود ( همان آژزيلاس ، كه سفر جنگى بآسياى صغير در زمان اردشير دوّم كرد ) مورّخ مذكور او را بسيار ستوده . اين شخص بگفته پلوتارك ميخواسته از انحطاط روز افزون اسپارت جلوگيرى كرده آن را باخلاق و عادات و مقام سابقش برگرداند و در جنگى كه ، با آنتىپاتر در نزديكى مگالوپوليس كرده ، كشته شده . جنگ مزبور ، چنان كه مورّخين قديم نوشتهاند ، قبل از جنگ گوگمل خاتمه يافته و بنابراين بايد گفت ، كه مقدّمات قيام لاسدمون بر اسكندر قبل از جنگ ايسّوس ( 333 ق . م ) شروع گشته و تقريبا در آبان ( نوامبر ) 331 ق . م خاتمه يافته . اين معنى مخصوصا جلب توجّه مىكند ، چه دربار ايران كمكهائى ، كه مقتضى بوده به لاسدمونيها نكرده و الّا به دادن سى تالان نقره ( 360 هزار ريال تقريبا ) و ده كشتى نمىبايست اكتفا كرده باشد . اين رفتار هم باعث حيرت است و جهت آن معلوم نيست . اگر كيفيّات جنگ را در نظر گيريم ، به خوبى ديده مىشود ، كه مقدونىها ، باوجود
هامش
( 1 ) -Archidamus .