هارمستها قيام كردند . بنابراين گفتهء پلوتارك ، كه آژزيلاس نظم و آزادى بشهرهاى مزبور داد ، با اين اطّلاعات ، كه نيز از منبع يونانى است ، موافقت نميكند .
از جريان وقايع پيدا است ، كه باوجود اينكه آژزيلاس رنگ يونانى باقدامات و جنگهاى خود ميداد ، يعنى ميخواست نشان دهد ، كه تمام يونان در اين كارها ذىنفع است ، جنگهاى او جز غارتهاى متواتر ، كه بنفع اسپارت بود ، براى يونان نتيجهاى نداد و بعد هم وضع يونان بواسطهء فرمان اردشير بدتر شد .
اثرات صلح آنتالسيداس
اين فرمان اردشير ، يا چنان كه مورّخين يونانى گويند ، اين صلح براى يونان بسيار موهن بود و براى دانستن اينكه فرمان مزبور ، تا چه اندازه بر خلاف حسّيّات يونانيها بوده ، گفتههاى پلوتارك را ، كه يكى از مورّخين درستنويس يونانى است ، ذكر ميكنيم . مورّخ مذكور گويد ( زندگانى اردشير ، بند 24 - 25 ) : « يكنفر اسپارتى پسر لئون « 1 » بود ، كه اينقدر حسن خدمت بشاه نشان داد و لاسدمونىها را بر آن داشت كه ، شهرهاى يونانى آسيا را با جزائرى ، كه جزو آناند و تمام عايداتى ، كه از آنها حاصل ميشد ، بشاه واگذارند . چنين است شرائط اين صلح ، اگر بتوانيم چنين ناميم معاهدهء خائنانهاى را ، كه رسوائى يونان بود و عاقبتش ننگينتر از نتيجهء هر جنگى ، كه از آن شومتر نباشد . بيهوده نبود ، كه اردشير ، با اينكه از اسپارتيها نهايت تنفّر را داشت و بقول دىنن اسپارتىها را بىباكترين مردم دنيا ميدانست ، نسبت به آنتالسيداس ، وقتى كه او وارد دربار شاه شد ، محبّتى مخصوص اظهار كرد . روزى در سر ميز ، اردشير تاج گلى برداشت و آن را در گرانبهاترين عطرى معطّر كرده براى آنتالسيداس فرستاد و اين توجه شاه نسبت به او تمام حضّار را غرق حيرت كرد . ميبايست همچنين باشد : شخصى مانند آنتالسيداس ، كه در مجلس رقص تقليد لئونيداس و كالّىكراتيد « 2 » را درآورد ، ميبايست از نوازش پارسيها برخوردار و پروردهء ناز و نعمت آنها گرديده چنين تاج گلى بگيرد . ( لئونيداس معروف خواننده است ( صفحهء 779 ) . كالّىكراتيد ، چنان كه گذشت . سردار لاسدمونىها در جنگ آرگىنوز « 3 » بود و بدست آتنيها در 406 ق . م كشته شد . مقصود پلوتارك اين است ، كه
هامش
( 1 ) -Leon .( 2 ) -Callicratide .( 3 ) -Arginuse .