و جرئت ندارند در انظار ديگران بكنند . از خصائص ديگر اين مردم آن است ، كه هنگاميكه تنها هستند ، چنان رفتار ميكنند ، كه گوئى در ميان جمعيّتاند :
هرجا باشند ميخندند و ميرقصند ، مثل اينكه بخواهند هنر خود را بتماشاچيان نشان دهند ( همانجا ، كتاب 5 ، فصل 4 ) .
يونانىها در مدّت هشت روز از ولايت موزىنكها و خاليبها گذشته بولايت همجوار ، كه از تىبارنيان « 1 » بود ، رسيدند . بعد ، از اينجا به كتىيور « 2 » شهر يونانى و مستعمرهء اهالي سىنوپ « 3 » رفتند . در اينجا يونانيها پنجاه روز ماندند و براى بدست آوردن آذوقه حولوحوش پافلاگونيّه و ساير مردمان را غارت ميكردند . بعد اهالى سىنوپ و هراكله « 4 » ( ارگله كنونى ) ، كه مستعمرهء يونانىهاى مگار بود ، براى اين يونانيها كشتيهائى فرستادند ( سىنوپ در اين ناحيه شهر مهمّ و يكى از بنادر معتبر ايران در كنار درياى سياه بشمار ميرفت . م . ) . در اينوقت خيرىسف ، كه براى تحصيل كشتىها به بيزانس رفته بود ، برگشت و معلوم شد ، كه موفّق نشده ، ولى اهالى سىنوپ و هراكله از يونانىها خوب پذيرائى كردند . بعد يونانيها در كشتى نشسته به طرف بىتىنيّه « 5 » راندند . قسمتهاى قشون يونانى ، كه از راه دريا و خشگى روانه شده بودند ، در بندر كالپه « 6 » بهم رسيدند و چون فاقد آذوقه بودند ، قرار دادند بدهات مجاور رفته بوسيلهء غارت و دزدى آذوقه بيابند . بنابراين دوهزار نفر از اردو خارج شدند و ، در حينى كه مشغول غارت بودند ، سوارهنظام فرناباذ بكمك بىتىنيان ، يعنى اهالى محلّ آمده و حمله بيونانىها كرده پانصد نفر از آنها كشت .
روز ديگر همين بىتىنيان را ، كه دو نفر سردار ايرانى از طرف فرناباذ با قشونى كمك ميكردند ، كزنفون شكست داد . اسم يكى از سرداران سپيترىدات « 7 » ( سپهرداد ) بود و نام ديگرى راثين « 8 » . بعد قشون يونانى از بىتىنيّه عبور كرده به شهر خريسوپوليس « 9 » واقع در كالسدون « 10 » درآمد ( اكنون اسم اين محلّ قاضىكوى است ) .
هامش
( 1 ) -Tibareniens .( 2 ) -Cotyore .( 3 ) -Sinope .( 4 ) -Heraclee .( 5 ) -Bithynie .( 6 ) -Calpe .( 7 ) -Spithridate .( 8 ) -Rathine .( 9 ) -Chrysopolis .( 10 ) -Chalcedoine .