[ تتمه كتاب دوم ]
[ تتمه باب اول - قسمت تاريخى ]
بسمه تعالى
فصل ششم - سلطنت اردشير اول ، درازدست
مبحث اول - نام و نسب او
نام
نام اين شاه را چنين نوشتهاند : در كتيبههاى شاهان هخامنشى - أرت خشتر « 1 » ، در نسخهء بابلى كتيبهها - ارت خشتسو « 2 » ، به زبان عيلامى - ارته خچرچه « 3 » ، بمصرى در روى گلدانى - ارته خسش « 4 » ، هرودوت - آرتاكسرك سس « 5 » ، كتزياس - آرتكسرك سس « 6 » ، پلوتارك - آرتاكسرك سس ماك روخير « 7 » و لفظ آخرى بمعنى درازدست است ، در تورية - ارت خستتا « 8 » ( كتاب نحميا ) . مورّخين قرون اسلامى اسم او را چنين ذكر كردهاند :
ابو ريحان بيرونى در آثار الباقيه « 9 » - اردشير ، كىاردشير بهمن ، ارطحشتت الاوّل و اردشير بن اخسورش الملقّب بمقروشير ، اى طويل اليدين ، مسعودى در مروج الذّهب « 10 » - بهمن بن اسفنديار ، شهرستانى - بهمن بن دارا « 11 » ، ثعالبى در غرر اخبار ملوك الفرس و سيرهم - بهمن بن اسفنديار ، حمزهء اصفهانى - كىاردشير بن اسفنديار بن كشتاسب و يسمّى بهمن ايضا « 12 » ، ابن اثير در تاريخ كامل - بهمن بن اسفنديار و نيز اردشير بن بهمن « 13 » ، ابن عبرى در مختصر الدّول - ارطحتست الطويل اليدين . در داستانهاى ما او را اردشير درازدست بهمن گفتهاند و معلوم است ، كه اغلب مورّخين قرون اسلامى از داستانها متابعت كردهاند .
هامش
( 1 ) -Artakhshathra .( 2 ) -Artakhshatsou .( 3 ) -Artakhtchartcha .( 4 ) -Artakhsash .( 5 ) -Artaxerxes .( 6 ) -Artoxerxes .( 7 ) -Makrocheir .( 8 ) -Artakhshathta .( 9 ) - طبع ليپ سيك ص 89 ، 111 .
( 10 ) - طبع قاهره ج 1 ص 98 .
( 11 ) - يوستى نامهاى ايرانى ص 34 .
( 12 ) - تاريخ سنى ملوك الارض و الانبياء طبع برلن ص 20 .
( 13 ) - طبع قاهره ج 1 ص 118 - 119 .