و كيفيّات جنگ را از ابتداى قشونكشى كوروش به قصد اردشير تا برگشتن يونانيهاى سپاه او بيونان ذكر كرده . امّا پلوتارك كتاب خود را راجع به اردشير تقريبا چهارصد و هشتاد سال پس از اين واقعه نوشته . بهرحال ، سعى خواهيم كرد ، كه مضامين نوشتههاى مورّخين و نويسندگان عهد قديم را در اين مبحث ذكر كنيم .
مضامين نوشتههاى كزنفون
از سارد تا كيليكيّه
چنان كه كزنفون گويد ( سفر جنگى كوروش ، كتاب 1 ، فصل 2 ) :
قشون كوروش ، كه تركيب آن بالاتر ذكر شد ، حركت كرده از ليديّه بيرون آمد . سپس در سه روز بيست فرسنگ راه پيموده به رود مآندر رسيد .
عرض اين رود دو پلطر « 1 » بود و بر آن پلى از هفت قايق ساخته بودند . پس از عبور از رود مزبور كوروش در يك روز هشت فرسنگ راه رفته بمحلّى موسوم به كلسّ « 2 » درآمد و در اين منزل هفت روز اقامت كرد . در اينجا منن تسّاليانى « 3 » با هزار نفر يونانى سنگين اسلحه و پانصد نفر يونانى ، كه سپرهاشان از تركهء بيد بافته بود ، به كوروش ملحق شد . بعد كوروش در سه روز بيست فرسنگ ديگر پيموده به سلن « 4 » رسيد . كلآرخ « 5 » ، كه از اسپارت رانده شده بود ، با هزار نفر يونانى سنگين اسلحه و هشتصد نفر سبك اسلحه و دويست تيرانداز كرتى در اينجا به كوروش رسيد . سوسياس سيراكوزى « 6 » و سوف نتآركادى ، هركدام هزار نفر سنگين اسلحه با خود آورده بودند . در اينجا كوروش در پاركىسان قشون يونانى و قسمتهاى آن را ديد . عدّهء نفرات يونانى بالغ بر يازدههزار نفر سنگين اسلحه و دوهزار نفر سبك اسلحه بود و عدّهء سپاه غيريونانى او ، كه از مردمان تابع ايران تركيب شده بود ، بصدهزار نفر ميرسيد .
از اين محلّ كوروش ده فرسنگ راه رفته به پلت « 7 » درآمد و سه روز در آنجا توقّف كرد .
بعد دوازده فرسنگ راه در دو روز پيموده بشهرى رسيد ، كه بازار سراميان « 8 » نام داشت و آخرين شهر ميسيّه بود . پس از آن او سى فرسنگ راه رفته به كايستروپديوم « 9 »
هامش
( 1 ) - پلطر( Plethre )معادل 78 / 30 مطر است .
( 2 ) -Colosse .( 3 ) -Menon de Thessalie .( 4 ) -Celene .( 5 ) -Clearque .( 6 ) -Socias de Syracuse .( 7 ) -Peltes .( 8 ) -Marche des Ceramiens .( 9 ) -Caystropedium .