براى سواران ارّابههائى تهيه كند ، به كسانى كه زمين دارند ، دهاتى و بآنهائى كه ده دارند ، شهرهائى ببخشد و جيرهء افراد را به قدر كفايت بپردازد . چنان كه پلوتارك گويد ( اردشير ، بند 6 ) ، در مكاتباتش خودستائى كرده ميگفت ، دل او از دل برادرش بزرگتر است و خود او در فلسفه و در سحر از برادر داناتر . شراب بيش از برادر خود مينوشد و بهتر تحمّل اثرات آن را مىكند . اردشير به عكس بقدرى لطيف و نرم است ، كه نه ميتواند در موقع شكار كردن بر اسب نشيند و نه در جنگ بر گردونهاى قرار گيرد . علاوه بر سپاه لاسدمونى ، كوروش بتوسّط طرفداران خود ، كه زياد بودند ، در نهان سپاهى بزرگ از ممالك ايران تهيّه ميكرد ، با پروشات سرا در مكاتبه بود و طرفداران شاه را ميترسانيد ، كه خبرى به او ندهند . اگر سؤالى از او ميشد ، جواب ميداد و مينمود ، كه اين تجهيزات را بواسطه ضدّيت تيسافرن مىكند ، چه از نيرنگهاى اين والي انديشناك است . اردشير راحتطلب هم با نظر اغماض و بىقيدى به كارهاى او مينگريست و نيز بايد در نظر داشت ، كه اوضاع دربار هخامنشى از جهت كارهاى بىرويّهء داريوش دوّم و سستى و ضعف چند شاه اخير ، نجباء و مردم را ناراضى كرده بود و اكثر درباريان و مردم ميخواستند ، شخصى پيدا شود ، كه داراى ارادهء قوى و فكر باز بوده اوضاع را اصلاح و خرابىها را مرمّت كند .
مثلا پلوتارك گويد ( اردشير ، بند ششم ) : اشخاصى ، كه عاشق تجدّد بودند و نيز كسانى ، كه نمىتوانند راحت بنشينند ، ميگفتند : اوضاع مملكت پادشاهى را اقتضاء مىكند ، كه مانند كوروش ممتاز ، آزادىطلب ، رزمى و سخى باشد و چنين دولت بزرگ را بايد شاهى پرجرئت و جاهطلب اداره كند . پروشات از اين افكار استفاده كرده توسّط طرفداران و همدستان خود در ميان مردم انتشار ميداد ، كه چنين شخصى كوروش است و حرفهاى او مؤثر ميافتاد ، چه تصوّر ميكردند ، كه كوروش دردها را آشكار كرده درپى يافتن درمان خواهد بود . از طرف ديگر استاتيرا زن اردشير ، چون ميديد مردم از اوضاع ناراضىاند ، براى جذب قلوب در كوچهها حركت كرده زنهاى رهگذر را ميطلبيد و دربارهء آنها ملاطفت ميداشت .
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 996
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٩٩٦