فاتح هند بود ( معلوم است ، كه اينجا هم يونانيها از نظر مذهبى خودشان حرف زدهاند ، يعنى آسمان را اورانوس ناميده ديونيس را هم ، كه ربّ النّوع شراب « 1 » و فاتح هند ميدانستند ، داخل كردهاند . هرودوت ، چنان كه گذشت ، گفته ، يكى از خدايان اعراب آلىلات بود ، كه بايد مصحّف الّات باشد ) . اسكندر ، چون اين بشنيد ، گفت : « من هم ميتوانم سوّمين خداى مذهب آنان باشم ، زيرا كارهاى من كمتر از كارهاى ديونيس نيست » . او ميخواست پس از فتح ، چنان كه در هند رفتار كرد ، اعراب را بآئين خودشان واگذارد . ثروت عربستان او را جلب ميكرد ، چه شنيده بود ، كه در اين مملكت از باتلاقها - فلوس ، از درختان - مرّمكّى و كندر ، از بوتهها - سىناموموم « 2 » ( دارچين ) و از چمنها - سنبل هندى بدست مىآورند ( آريّان كتاب 7 ، فصل 5 ، بند 6 ) .
تحقيقات در باب عربستان
بقول آريّان سواحل عربستان در وسعت كمتر از سواحل هند نيست و قابل است ، كه اسكلهها و بنادر در آنجاها ساخته شود . شهرهائى دارد ، كه در جاهاى مناسب واقع و داراى آذوقه وافر است . دور تر از عربستان جزايرى هست . دو جزيره ، كه در مصبّ فرات واقع است ، جالب توجه مىباشد . كوچكتر بمسافت 120 استاد ( تقريبا چهار فرسنگ ) از مصبّ است . در وسط جزيره ، معبد آرتهميس « 3 » واقع است و آن را از هرطرف جنگلى احاطه دارد . اينجا مأمن سكنه و نيز گوزنها و غزاله ( ماده مرال ) ها است ، كه آزادانه ميچرند ، زيرا اين حيوانات وقف بر خداياناند و آنها را قربانى مىكنند ( در اينجا هم يونانيها باز اسم ربة النّوع خودشان را ذكر كردهاند :
آرتهميس را در يونان ربة النّوع شكار ميدانستند . اين عادت يونانيها ، كه اسامى ارباب انواع خودشان را ذكر كنند ، فقدان بزرگى را براى تاريخ باعث شده . اگر به زبان بومى اسامى را ضبط ميكردند ، منبع اطلاعاتى راجع بمذاهب ملل قديمه ميشد . روميها هم در بعض موارد ، مانند يونانيها ، اسامى ارباب انواعشان
هامش
( 1 ) - بالاتر گفته شد ، كه ديونيس را روميها باكوس مىناميدند .
( 2 ) -Cinamomum .( 3 ) -Artemis .