و فرسوده كرده بودند ، باطاعت شما درآورد . از بردهها شما آقايان آنها شديد ، قسمت بزرگى از تراكيّه به مقدونيّه ضميمه گشت و مهمترين قلاع سواحل بتصرّف آمد ، تجارت شما راههاى جديدى يافت ، عايدات معادنتان تأمين گرديد . اين تسّاليان ، كه لرزه باندام شما ميانداختند ، تبعه شما هستند ، شكست اهالى فوسه شاهرائى آسان براى شما بدل يونان باز كرد ، چنان كه به آسانى به اين مملكت نفوذ يافتيد . سياست آتنىها و تبىها ، كه براى شما دامها مىگسترد ، بقدرى موهون گرديد ، كه طالب اتحاد و حمايت شما شدند ، و حال آنكه از اين دو قوم يكى از شما باج ميخواست و ديگرى بشما فرمان ميداد . بعد ، كه فيليپ وارد پلوپونس گرديد ، موازنه را در آنجا برقرار كرد و ، چون او را بسپهسالارى كل براى جنگ با پارسىها انتخاب كردند ، پرتو اين عنوان آنقدر ، كه در ملّت مقدونى رخشان بود ، در شخص او ندرخشيد . چنين است نيكوئيهائى ، كه پدر من درباره شما كرد و ، اگرچه اين نيكوئيها كارهاى عمده است ، ولى بپاى كارهاى من نميرسد .
وقتى كه فيليپ مرد ، موجودى خزانه پادشاهى عبارت بود از چند جام طلا و شصت تالان نقره ، ولى قرض آن بپانصد تالان ميرسيد . من دو مقابل اين مبلغ را قرض كرده شما را از مقدونيّه ، كه به زحمت قوت شما را ميداد ، بيرون بردم و هلّسپونت ( داردانل ) را در پيش چشم دشمن ، كه آقاى دريا بود ، براى شما گشودم . بعد ، چون سرداران داريوش در گرانيك شكست خوردند ، تسلّط شما بر تمام يونيّه ، االيّه ، دو فريگيّه و ليديّه استقرار يافت . يك محاصره شما را صاحب مىلت كرد و اين عدّه كثير مردمان ، كه با طيب خاطر مطيع گشتند ، باجگذار شما شدند . مصر ، سيرن ، سلسوريه ، فلسطين ، بين النّهرين و شوش از آن شمايند .
فراوانى ليديّه ، خزانههاى پارس ، ثروت هند و خود اوقيانوس ، همه مال شما است . ولات ، سرداران و اشخاص درجه اوّل شمائيد . از تمامى اين فتوحات ، چه براى من مانده ؟ چوگان سلطنت و تاج . چيزى ندارم ، كه متعلّق به شخص من باشد . كجا است خزاين من ؟ خزانههائى ، كه شما داريد و خزاينى ، كه براى شما حفظ ميكنم . از حيث مخارج شخصى بين من و شما تفاوتى نيست .
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 1888
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص١٨٨٨