2 - كتاب ديگر كه حاوى بيست فصل و راجع بعهد عتيق يهود است . اين كتاب را ، چنان كه خود فلاويوس گويد ، با اين مقصود نوشته كه يونانيها با تاريخ يهود آشنا شوند ، روميها بدانند كه ملت او گذشتههاى مفصل داشته و چيزهائى كه نويسندگان رومى راجع به اين ملت منتشر ميكنند صحيح نيست . در اين تأليف تا فصل هفتم كتاب يازدهم نوشتههاى او موافق تورية است ، بعد ، از سلطنت كوروش بزرگ تاريخ يهود را دنبال كرده وقايع دورهء بطالسه و سلوكيها را بتفصيل شرح داده و سپس پائينتر آمده بدورهء روميها رسيده . 3 - كتابهائى نيز در شرح احوال خود نوشته كه در واقع دنبالهء كتاب مذكور است . 4 - كتابى هم كه در قدمت ملت يهود نوشته . اين كتاب در واقع امر براى دفاع از ملت مزبوره تأليف شده . توضيح آنكه آپيون « 1 » يكى از نحوّيون اسكندرائى را يونانيها بروم فرستاده بودند و او در نزد كالى گولا امپراطور روم از يهود بدگوئى كرده ميگفت كه آنها امپراطور مزبور را خدا نميدانند . در اين كتاب فلاويوس از تاريخنويسى يهوديها و سائر مورّخين مشرق زمين دفاع كرده گويد كه آنها بهتر از مورّخين يونانى از عهده برآمدهاند . سپس از مانتن مورّخ مصرى و سائر مورّخينى كه نوشتهاند مسقط الرأس يهوديها مصر است انتقاد و پس از آن در مقابل آپيون از ملت يهود ، موسى و قانونگذارى او دفاع كرده .
5 - كتابى هم بدست آمده موسوم بحكومت عقل كه بعض محققين آن را به فلاويوس نسبت ميدهند . مصنف اين كتاب ميخواسته فلسفهء يونانى را با گفتههاى تورية وفق دهد . اهميت نوشتههاى اين مورّخ از اينجا مشاهده مىشود كه نويسندگان معتبر كليسيا ( مسيحى ) مانند تئوفيل « 2 » ، كلمان اسكندرائى « 3 » ، اوسويوس « 4 » و غيره به او استناد كردهاند انشاء ، چنان كه گويند ، فصيح و روشن است ، ولى مورّخ مذكور در همهجا بيطرفانه صحبت نكرده : راجع بروم بيان او متملقانه است و جاهائى هم ، كه از خود دفاع كرده ، قلم او تابع حسيات شخصى شده .
هامش
( 1 ) -Apion .( 2 ) -Theophile .( 3 ) -Clement d'Alexandrie .( 4 ) -Evsevius .