برس « 1 »
كاهن مردوك ، رب النوع بزرگ كلدانيها در بابل ، و معاصر اسكندر و سلوكيهاى اوّلى بود . اين شخص تاريخ كلده را به زبان يونانى در سه كتاب نوشت و آن را به ( آنتيوخوسسوتر ) « 2 » سلوكى ( 281 - 262 ق . م ) هديه كرد . اسم كتاب بيونانى ( خالدايكا ) « 3 » بوده كه همان كلده است .
در كتاب اوّل اساطير و افسانههاى بابلى تا طوفان نوشته شده ، كتاب دوّم حاوى اساطير و تاريخ است تا سلطنت تيگلات پىليستر چهارم آسورى ( 745 - 727 ق . م ) و كتاب سوّم حاكى از تاريخ دورههاى ديگر تا فوت اسكندر . چون مدارك اين مورّخ خطوط ميخى قديم بوده ، نوشتههاى او را كشفيات جديد تأييد مىكند و از اين جهت خيلى مهم است ، لكن كتاب او بما نرسيده و اطلاعاتى كه راجع به او و نوشتههاى او دارند از طريق كتب مصنفين و مؤلفينى است مانند ( يوسف فلاويوس ) ، ( آفريكن ) و ( اوسويوس ) « 4 » . اقتباساتيكه اينها از ( برس ) كردهاند مربوط بعهود بسيار قديم و بعد بوقايعى است كه بتسخير بابل بدست كوروش بزرگ خاتمه مييابد .
پولىبيوس « 5 »
اين مورّخ يونانى بين 212 و 205 ق . م تولد شده و بين 130 - 125 ق . م درگذشته . نوشتههاى او راجع بجغرافيا و تاريخ عالم قديم است ، ولى بيشتر كتابهاى او گم شده . مهمترين نوشتههاى او در چهل كتاب راجع بتاريخ عمومى بوده و از اين عده فقط پنج كتاب اوّل و قسمتهائى از كتاب ديگر و كتاب 17 - 19 - 40 تا زمان ما باقى است . اين كتابها را پولىبيوس در واقع براى تاريخ روم نوشته ، چنان كه ميتوان گفت مضامين آن تاريخ 53 سال از دوره رومى است و مربوط بزمانى بين 220 - 168 ق . م . راجع به خود مورّخ بايد در نظر داشت كه نسبت به روميها خوش بين است و حتى خواسته بنمايد كه دست تقدير دنيا را به طرفى ميبرده ، كه تماما در تحت اداره يك ملت قوى درآيد . بنابراين سه نقص بزرگ در نوشتههاى او هست : 1 - بوقايعى كه نظر او را
هامش
( 1 ) -Berose .( 2 ) -Antioehus Soter .( 3 ) -Chaldaika .( 4 ) -Joseph Flavius , Africain , Ensevius .( 5 ) -Polybius ( Polybe ) .