بودند ، يگانه اميدشان ببحرّيهء يونان بود و نيز بكمك لاسدمونيها و يونانيهاى ديگر ، كه در سالامين اقامت گزيده يا بدان جا آمده بودند . اختلافنظر بين آتنيها و لاسدمونيها با وجود مساعى آتنىها نزديك بود بىنتيجه بماند ، يعنى لاسدمونيها بوطنشان برگردند و با حركت آنها ساير يونانيها هم با كشتيهاى خودشان متفرق شوند ، ولى در اين موقع باريك تميستوكل حيلهاى به كار برد و ايرانيها را بجنگ دريائى در سالامين كشانيد . وقايع بعد نشان داد ، كه حسابهاى تميستوكل صحيح بوده ، چه اگر اين جنگ دريائى در درياى باز ميشد ، يقينا بحرّيهء ايران فاتح بيرون ميآمد ، زيرا سفاين ايرانى ، بواسطه سرعت سير و فزونى عدّه ، از جناحين بحرّيهء يونان دور زده عقب سر آن را ميگرفتند و در اين حال بحرّيهء يونان محاصره ميشد . اين نكته را آتنىهاى دريانورد خوب دريافته بودند ، كه در معبر تنگى مانند سالامين جمع شده از آنجا حركت نكردند و ايرانيها را در همينجا بجنگ كشيدند . در نتيجه بحريهء ايران تمام مزايائى را ، كه از كثرت و تندروى سفاين خود داشت ، فاقد شد و نتوانست تمام قوهء خود را به كار برد . اينكه سهل است بزرگى كشتيها و كثرت عدّه آن باعث ضعف بحرّيه گرديد و ، چنان كه پلوتارك گويد ، حتى نتوانست صف خود را بيارايد . گذشته از اين نكته ، بواسطه تنگى جا سفاين ايران به يكديگر برمىخوردند و يك كشتى بكشتى ديگر مىجست . علاوه بر آن تندبادى برخاست و جبههء كشتىها را برگردانيد اين حادثه باعث شد ، كه يونانيها از پهلوها حمله كردند و در نتيجه بقدرى تلفات بر آن وارد شد ، كه روز ديگر نتوانست جنگ را از نو شروع كند . اين عدم بهرهمندى را بچه ميتوان حمل كرد ؟ به هيچ چيز جز غرور ، كه از عظمت قواى بحرى و برّى ايران براى خشيارشا و سرداران او حاصل شده بود . فىالواقع ، اگر مغرور نبودند ، ميبايست بدى موقع را درنظر گيرند يا بواسطه طلاى وافرى ، كه داشتند ( طلاى ايران در يونان در هر زمان ، حتى در موقع آمدن اسكندر بايران ، اثرات حيرتآور داشت ) از اردوى مخالف خبرهاى صحيح داشته باشند و ، اگر ميدانستند ، يقينا فريب
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 884
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٨٨٤