صلح بدين شرط منعقد گرديد ، كه قرطاجنه دو هزار تالان نقره براى خسارت جنگ بپردازد « 1 » و دو معبد بنا كرده نسخ عهدنامه را در آنجاها حفظ كند . پلوتارك گويد ، كه گلن علاوه بر اين شرايط از قرطاجنه خواست ، قربانى انسان را براى رب النوع ساتورن موقوف بدارد ( در دفعهء اولى ، چنان كه بالاتر گذشت ، داريوش قربانى انسان را قدغن كرد . م . ) . ديودور نوشته ( كتاب 11 ، بند 26 ) : دولت قرطاجنه اين شرايط را پذيرفت و ، چون دامارت « 2 » زن گلن براى انعقاد عهدنامهء صلح وساطت و خيلى كوشش كرده بود ، دولت قرطاجنه تاجى از زر براى او فرستاد ، كه وزن آن صد تالان طلا بود « 3 » . بعد ، ملكه از طلاى اين تاج سكههائى زد ، كه هريك ده در خم آتّيك قيمت داشت « 4 » . راجع بتاريخ اين جنگ ديودور گويد ، كه قبل از جنگ ترموپيل روى داد . بعد بقول مورّخ مذكور گلن ميخواست بكمك يونانىها ، كه با خشيارشا در جنگ بودند ، برود ، ولى در اين اوان خبر رسيد ، كه يونانىها در سالامين بهرهمند گرديدهاند ، پس از آن گلن فسخ عزيمت كرد .
راجع بنوشتههاى ديودور در باب اين جنگ بايد گفت ، كه بعض جاهاى آن متضاد است ، مثلا در بند اوّل گويد ، كه پس از سه سال تدارك قرطاجنه دويست كشتى تهيه كرد و دربند 20 عدّهء كشتيهاى دراز را دو هزار و شمارهء كشتى حمل و نقل را سه هزار نوشته . ديگر اينكه ، اگر براى حمل آذوقه سيصد هزار نفر سپاهى سه هزار كشتى حمل و نقل لازم بود ، بس چگونه عدهء نفرات قشون خشيارشا را به دو ميليون رسانيده ، و حال آنكه عدهء قايقهاى سى پاروئى بحرّيهء ايران را هم سه هزار نوشته .
از اين قرار پس عدهء سپاهيان ايران هم از 300 هزار تجاوز نميكرده . شرح وقايع جنگ هم شبيه بداستانگوئى است : اگر آميلكار چنان سردار نامى بود ، كه ديودور گويد ، چگونه سواره نظام گلن را بىرسيدگى و تحقيق باردوى خود در طليعهء صبح راه داد ؟ چون حقيقت امر معلوم نيست بايد گفت ، كه كيفيّات واقعى را نميدانيم .
هامش
( 1 ) - دو ميليون و دويست و بيست و شش هزار تومان تقريبا .
( 2 ) -Damarete .( 3 ) - يك ميليون صد و دوازده هزار تومان تقريبا
( 4 ) - نه فرنگ و ده سانتيم طلا .