يك ميليون نفر ميرسيد و بهمينقدر هم عدهء سپاهيان بحرى و خدمهء حمل آذوقه و غيره را بايد به حساب آورد » معلوم است ، كه اين عده هم اغراق است : سه هزار قايق براى حمل و نقل آذوقه به كار ميرفته و در اين صورت يك ميليون سپاهى را ممكن نبود با 1200 كشتى آنروزى حمل كنند ، زيرا بقول هرودوت ، ظرفيّت هر كشتى سه طبقه ، يعنى ترىرم جنگى ، دويست نفر بود . باوجوداين ، اغراقگوئى ديودور راجع بكل سپاه خشيارشا كمتر است ، زيرا ارقام هرودوت را كه پنج ميليون است ، تا دو ميليون تنزل داده .
بند پنجم
خشيارشا قبل از جنگ ترموپيل به يونانيها تكليف كرد اسلحهء خود را زمين گذارده متحد ايران شوند و در ازاى آن آزاد خواهند بود ، كه بخانههاى خود برگشته با خاطرى آسوده زندگانى كنند و زمينهاى زياد هم به آنها داده خواهد شد . لئونيداس جواب داد ، اگر بايد متحدين شاه شويم بهتر است ، كه مسلّح باشيم و هرگاه بايد جنگ كنيم ، با اسلحه بهتر ميتوان آزادى را حفظ كرد . زمين هم خوب است ، در صورتى كه آن را با شجاعت تحصيل كنيم . پس از اين جواب خشيارشا عازم جنگ گرديد . اوّل ماديها بجنگ رفتند و بعد به ترتيب كيّسىها ، سكاها و جاويدانهاى پارسى . باقى كيفيات تقريبا همان است ، كه هرودوت نوشته ، ولى اپيالت « 1 » نام يونانى ، كه كوره راهى را بقشون خشيارشا نشان داد ، بروايت ديودور از اهل تراخينى « 2 » بود ، نه مليانى « 3 » و ديگر آنكه لئونيداس ، چون ديد قشون شاه پشتسر او را گرفته با پانصد نفر اسپارتى و ساير يونانيها شبانه از جان گذشته باردوى خشيارشا حمله كرد . در تاريكى شب بسيارى از يونانيها رفقاى خود را كشتند و همين اشتباه در قشون پارس نيز روى داد . در طليعهء صبح ، چون پارسيها عدّهء قليل يونانيها را ديدند ، از هر طرف آنها را احاطه و نابود كردند . ديودور در اينجا شجاعت لئونيداس و يونانيها را مىستايد . وقايع ديگر جنگ را مورّخ مذكور تقريبا مانند هرودوت ذكر كرده ( بند 12 - 19 ) و عرض تنگ كرنت را او چهل استاد نوشته
هامش
( 1 ) -Epialte .( 2 ) -Trachinie .( 3 ) -Melien .