اين جدال . چنان كه هرودوت نوشته ( كتاب نهم ، بند 90 - 107 ) : وقتى كه بحرّيهء يونان در جزيرهء دلس لنگر انداخته بود ، اهالى جزيرهء سامس ، كه تابع پارس بودند ، پنهان از جبّار خودت امستور « 1 » رسولانى نزد لاتىخيد « 2 » رئيس بحرّيهء يونان فرستادند و در ميان رسولان شخصى بود هژزيسترات نام . او رؤساى بحرّيهء يونانى را تشجيع كرد ، كه يونانيهاى سامس و ينيانى را از قيد پارس خلاص كنند . لاتىخيد در ترديد بود ، كه پيشنهاد مذكور را قبول كند يا نه . در اين حين اسم رسول را پرسيد . رسول جواب داد ، اسم من هژزيسترات است و هنوز حرف خود را تمام نكرده بود ، كه رئيس بحرّيهء يونان گفت ، اين تفأل را پذيرفتم ، ولى تو و رسولان ديگر سوگند ياد كنيد ، كه اهالى سامس با ما همراهى خواهند كرد « 3 » آنها چنين كردند و هژزيسترات در بحرّيهء يونان پذيرفته شد .
پس از آن يونانيها به طرف سامس راندند و ، چون به كالام - محلى در اين جزيره - رسيدند ، در نزديكى معبد ژونن لنگر انداخته قواى خود را براى جنگ آماده كردند . در اينحال خبر آمدن يونانيها بپارسىها رسيد و آنها مجلسى براى مشورت آراسته قرار دادند با بحرّيهء يونان جنگ نكنند ، چه عدّهء سفاين يونانى زيادتر بود و بنابر اين بادبانها را كشيده به طرف ساحل آسيا رفتند ، تا در حمايت قوهء برّى ، كه خشيارشا در ميكال « 4 » براى حفظ ولايت ينيانها گذاشته بود ، لنگر اندازند . عدهء اين قوه موافق منبع يونانى به شصت هزار نفر ميرسيد و رئيس آن تيگران نامى بود ، كه از حيث صباحت و قد و قامت سرآمد پارسيها محسوب ميشد . سران بحرّيهء پارس صلاح ديدند ، كه كشتىهاى خود را بخشگى كشند ، تا سفاين در پناه قواى برّى بوده و هم سنگرى براى سپاهيان بحرى در موقع جنگ باشد . بر اثر اين تصميم كشتيها را بخشگى كشيده دور آن ديوارى از سنگ و چوب ساختند و با اين اميد ، كه بعد فاتح خواهند بود ، حاضر شدند ، محصور گردند . يونانيها ، چون شنيدند ،
هامش
( 1 ) -Theomestor .( 2 ) -Leotichyde .( 3 ) -Hegesistrateبيونانى بمعنى رهبر قشون است و لاتىخيد اين معنى را بفال نيك گرفته .
( 4 ) -Mycaleدماغهايست از آسياي صغير در كنار درياى بحر الجزاير .