تاريخ جنگ سالامين را نوشته ، بد گفت . اين است آنچه بنابر منابع قديم راجع به هرودوت گفته مىشود ، ولى اكثر محققين جديد مايلاند كه اين گفتهها را عارى از صحت بدانند . باوجوداين اسامى اشخاصى را كه در عهد قديم از او بد يا خوب گفتهاند ذكر ميكنيم :
ارسطو اسلوب انشاء هرودوت را براى تاريخنويسى پسنديده ، ولى او را افسانهگو « 1 » ناميده و ضمنا غلطهاى كتاب هرودوت را راجع به علوم طبيعى نشان داده ( كتاب پواتيك « 2 » فصل نهم - نوع حيوان كتاب سوّم بند 5 - تاريخ حيوانات كتاب سوّم بند 22 ) .
توسيديد « 3 » ، مورخ معروف و درستنويس يونانى ، كه تاريخ جنگهاى پلوپونس را نوشته ، در مقدّمهء كتاب خود گويد : هرودوت نثرنويسى است كه به حقيقتنويسى علاقهمند نبوده .
كتزياس ، كه در دربار داريوش دوّم و اردشير دوّم طبيب بود ، جاهائى را از نوشتههاى هرودوت راجع بكوروش بزرگ ، كمبوجيه ، داريوش و خشيارشا تكذيب كرده « 4 » ، ولى بايد گفت كه بعض نوشتههاى خود كتزياس را هم مورخين ديگر تكذيب كردهاند .
ژوزف فلاويوس ، مورّخ يهود از قرن اوّل ميلادى ، گويد كه همه دروغگوئى هرودوت را ثابت مىكردند و مانتن موّرخ مصرى گفته كه در نوشتههاى هرودوت راجع به مصر غلطهاى زيادى است « 5 » .
سىسرون « 6 » ، نطاق معروف رومى ، هرودوت را ابو المورّخ ناميده و گويد :
نوشتههاى او مانند نوشتههاى اننيو « 7 » پر است از افسانههاى گوناگون .
ديودور سىسىلى « 8 » گويد ( كتاب 1 بند 69 ) اختراعات و افسانههائى را كه هرودوت عمدا در تاريخ مصر داخل كرده بسكوت خواهيم گذراند .
هامش
( 1 ) -Mythologos .( 2 ) -Poetique .( 3 ) -Thueydide .( 4 ) -Phot . Billioth . p . 35 bekk .( 5 ) -Joseph . adv . aj . 13 - 14( بصفحهء 80 رجوع شود ) .
( 6 ) -Cieeron .( 7 ) -Ennio .( 8 ) -Diodore de Sieile .