مدركى براى تعيين عدهء صحيح سپاهيان ايران بيابند ، بالاخره به اين عقيده شدهاند ، كه ارقام هرودوت بىشك خيلى اغراقآميز است ، ولى مدركى هم براى تعيين عدهء صحيح در دست نيست . بعضى هم عقايدى اظهار داشتهاند ، كه موافق آن شمارهء سپاهيان خشيارشا تا سيصد هزار ( گوبىنو ) و بلكه تا 180 هزار ( منر ) « 1 » نفر تنزّل مىيابد . چون معلوم است ، كه ارقام هرودوت موافق حقيقت نيست ، بسط مقال را بيهوده دانسته ميگذريم
آسيبيافتن قسمتى از بحريّه
بعد هرودوت وقايع را چنين نوشته ( كتاب هفتم ، بند 188 - 200 ) « بحرّيهء پارسى لنگرها را كشيده حركت كرد و در ساحل اگنزى « 2 » بين كاستانه « 3 » و دماغهء سپياس ايستاد .
در اينجا كشتيهائى بساحل پيوستند و عدهاى لنگر انداختند و ، چون ساحل عريض نبود ، كشتىها بصفوفى تقسيم شدند ، چنان كه در هر صف هشت كشتى قرار گرفت بحرّيه شب را بدين منوال گذارند و ، چون صبح در رسيد ، دريا متلاطم گشت ، چه تندبادى ، كه اهالى محل آن را باد هلّسپونت نامند ، از طرف مشرق وزيدن گرفت . سپاهيان كشتيهائى ، كه بساحل نزديك بودند ، از آسيب طوفان جلوگيرى كرده كشتيهاى خود را بساحل كشيدند و خودشان و كشتيهاى آنان محفوظ ماندند ، ولى كشتيهائى ، كه در دريا بودند ، آسيب زياد يافتند . توضيح آنكه بعضى را باد به محلى از كوه پليون « 4 » موسوم به ايپن « 5 » ( يعنى تنور . م . ) و برخى را بساحل راند ، عدّهاى را به سپياس زد و درهم شكست و قسمتى را به كاستانه انداخت .
شايع است ، كه بعد از پيشگوئى غيبگوى دلف غيبگوى ديگرى گفته بود ، آتنىها بايد بره « 6 » داماد خود را بكمك بطلبند ( بره موافق معتقدات يونانيهاى قديم خداى باد شمال بود و چون زن آتّيكى داشت و آتن هم در آتّيك واقع است ، آتنيها او را داماد خودشان ميدانستند . م . ) وقتى ، كه آتنىها در كالسيد ( اوبه ) بودند و ديدند ، كه دريا دارد متلاطم مىشود ، دعا كردند ، كه بره با زن خود ارىتى « 7 » طوفانى ايجاد
هامش
( 1 ) -R . munro , Cambridje , Ancient , History , IV . p . 271 .( 2 ) -Magnesie .( 3 ) -Casthane .( 4 ) -Plion .( 5 ) -Ipnes .( 6 ) -Boree .( 7 ) -Orithye .