حقيقت است ، ساكت بمانم . اگر آتنىها از ترس پارسيها مملكتشان را ترك ميكردند يا در محلهاى خود مانده مطيع ميشدند ، احدى در يونان جرئت نميكرد با شاه در دريا جنگ كند و هرگاه جنگ دريائى نميشد ، نتايجى ، كه از اين وضع روى ميداد ، چنين ميبود . اگر اهالى پلوپونس در برزخ كرنت دور خود چندين ديوار ميكشيدند ، باز بالاخره لاسدمونيها را متحدين آنها ترك ميكردند نه از روى اختيار بل برحسب اضطرار ، چه پارسيها با بحرّيهء خود شهرى را پس از شهرى ميگرفتند و لاسدمونيها تنها مىماندند و ، اگرچه با افتخار همگى مىمردند ، ولى كارى انجام نميدادند . نتيجه چنين ميشد ، كه در اين موقع يا قبل از آن اسپارتيها مجبور ميشدند با خشيارشا صلح كنند و در هر دو مورد يونان باطاعت پارسيها درميآمد . واقعا فايدهء ديوارهاى تنگهء كرنت چه بود ، در صورتى كه شاه بر دريا تسلط داشت . از اين جهت است ، كه ميتوان از روى يقين گفت آتنيها ناجى يونان بودند ، زيرا تصميم آنها بر اينكه بايد يونان آزاد بماند و اقدام جدّى آنها در متحد شدن با يونانيهائى ، كه مطيع پارسيها نشده بودند ، باعث بهرهمندى گرديد و شاه پارس را دفع كردند » ( كتاب 7 ، بند 139 ) چنين است تمجيد هرودوت از آتنىها . چون ما نميخواهيم مانند او از وقايع پيش افتيم ، بذكر پيشآمدها ميپردازيم تا بسر همين مطلب برسيم و معلوم شود ، كه آتنىها هم نميتوانستند باعث بهرهمندى يونان گردند ، اگر ايرانيها بجاى بوغاز سالامين ، كه براى جنگ بحرّيهء بزرگى مانند بحرّيهء ايران ابدا مناسبت نداشت ، درياى باز را براى اين جنگ دريائى انتخاب ميكردند .
احوال يونان
لازم است شرح پيش رفتن قشون ايران را در يونان موقتا معلّق داشته ببينيم احوال يونان مقارن اين زمان چه بود .
وقتى كه خبر لشكركشى خشيارشا بيونان رسيد ، آتنىها بيش از ساير يونانيها دوچار وحشت و اضطراب شدند ، زيرا ميدانستند ، كه ضربتهاى ايران مستقيما به آتن متوجه خواهد شد . بر اثر اين وحشت افكار و عقايد متشتّت گشت . جمعى جنگرا