غيره كشف كردند از جمله معبد شهر ( نيپپور ) است ، بعد دفتر معاملات و اسنادى زياد كه راجع بقرون 18 - 13 ق . م مىباشد و در بعض موارد تا زمان تسلط پارسيها پائين ميآيد . نتيجهء اين كاوشها را نوشته در امريكا منتشر كردند « 1 » : از طرف امريكا كشيشى ( پطرس ) نام بحفريات نظارت داشت و او كتابهائى در اين باب بطبع رساند .
در 1900 كتابخانهء معبدى را يافتند و بعد كمپانى شرقى آلمانى تحقيقاتى راجع به قصر بخت النصر و معبد بزرگ ( مردوك ) خداى بزرگ بابليها به عمل آورده نقشه شهر بابل را ترسيم كرد . در خاتمه مقتضى است علاوه كنيم كه مؤسسه كارنه جى امريكائى ( پومپلى ) نامى را فرستاد تا تحقيقاتى راجع بآثار عتيقه بابل و كلده كند و او كارهاى مهمى براى روشن كردن تاريخ اين مملكت انجام داد .
در بابل اسناد زياد ، از قبيل سالنامهها ، نامهها ، كتاب دولتها و غيره ، بدست آمده بعض اين اسناد و سالنامهها محدود بسلطنت پادشاهى است و برخى محدود بدورهاى ، ولى بياى كتب تاريخى زمان ما نميرسد .
مبدء تاريخ را در بابل از واقعهء مهمى ميدانستند ، مثلا سالى كه پادشاه دونگى فلان شهر را خراب كرد ، يا سالى كه اين پادشاه دختر خود را بشاهزاده عيلامى داد ، ولى فهرستها و سالنامههائى نيز بدست آمده كه از حيث روز ، ماه و سال تاريخ معينى دارد ، مثلا فهرستى است كه در زمان داريوش نوشته شده و سوادى است از يك نسخه اصلى . در اين فهرست ( يا سالنامه ) صريحا قيد شده « سال 22 سلطنت داريوش » . در فهرست مزبور وقايع را از 745 تا 688 ق . م ذكر كرده و سال بسال شرح دادهاند . باز فهرستى بدست آمده كه مربوط است بروزهاى آخر دولت بابل تا تسخير اين شهر بدست كوروش بزرگ . كلية اينگونه فهرستها و سالنامهها در بابل و آسور زياد كشف شده و بعضى مربوط بازمنهاى است كه بسيار قديم است .
هامش
( 1 ) -The Babylonian Expedition of University of Pennsylvania .