دوّم - از جيحون يا وخش به طرف شمال : 1 - خوارزم ( خيوه ) . 2 - سغد ( بخارا و سمرقند ) . 3 - سك هومهورك يعنى ( صفحهاى ، كه برگ هومه دارد ) . 4 - سك تيگرخئود ( سكهاى تيز خود ) اين دو مردم گويا در ماوراء رود سيحون به طرف مشرق سكنى داشتند .
سوّم - از رود ارس به طرف شمال موافق نوشتههاى هرودوت : 1 - ماتيانيان « 1 » و ساسپير « 2 » ها ( بين صفحات مجاور درياى سياه و ماد سكنى داشتند ، مردم اوّلى نزديكتر به ماد و دوّمى دور تر ) . 2 - مسخ « 3 » ها ( بوميهاى گرجستان ) . 3 - كلخ « 4 » ها ( كلخيد يا لازستان قرون بعد در كنار شرقى درياى سياه ) . 4 - آلارودى « 5 » ها ( بوميهاى مملكت اورارتو يا آرارات ) . 5 - تىبارنيان ( در كنار رود ترمودون « 6 » .
هرودوت اين مردمان را جزو ايالت مالى 18 و 19 داريوش بشمار آورده ) .
چهارم - از ماد بالاخص و دجله به طرف مغرب : 1 - ارمنستان . 2 - آسور بالاخصّ ( موصل ، سليمانيّه ، كركوك و غيره ) . 3 - بابل و كلده . 4 - آسياى صغرى ، كه شامل اين قسمتهاى تاريخى بود : كاپادوكيّه ، فريگيّهء عليا ، فريگيّهء سفلى ، تروآد ، ليديّه ، يونيّه ، كارّيه ، ليكيّه ، پامفيليّه ، كيليكيّه ، مىسيّه ، لىكا - اونيّه ، پافلاگونيّه ، تراكيّهء آسيائى يا بىتىنيّه ، خالىبيّه « 7 » ( بنقشهء آسياى صغرى رجوع شود ) . 5 - جزاير درياى اژه يا بحر الجزائر مانند : سامس ، خيوس ، ردس لسبس ، ايمبروس ، آنتاندر « 8 » و غيره . 6 - سوريه ، اعراب مجاور آن تا كلده و اعراب باديهنشين شمال عربستان ( هرودوت گويد ، كه اعراب متحدّين ايران بودند و همه ساله مقدار زيادى كندر بدربار ميفرستادند ) . 7 - فينيقيّه . 8 - فلسطين . 9 - جزيرهء قبرس . 10 - مصر عليا و سفلى . 11 - ليبيا . 12 -
هامش
( 1 ) -Matianiens .( 2 ) -Saspeires .( 3 ) -Mosches .( 4 ) -Colches ( Lazica ) .( 5 ) -Alarodiens .( 6 ) -Thermodonيونانىها رودى را ، كه بدرياى سياه ميريخت ، چنين ميناميدند و عقيده داشتند ، كه آمازونها ، يعنى زنان سكائى بىپستان در ابتداء در كنار اين رود ميزيستند ) .
( 7 ) -Cappadoce , Phrygie Superieure , Phrygie Inferieure , Troade , Lydie , Ionie , Carie , Lycie Pamphylie , Cilicie , Mysie , Licaonie , Paphlagonie , Thrace Asiatique ( Bithynie ) , les Chalybes , les Chaldes .( 8 ) -Samos , Chios , Rodos , Lesbos , Imbros , Antandre etc .