آريستيد را يونانيها در محل گذاردند ، تا اشياء و اسبابى را ، كه پارسيها جا گذاشته بودند ، جمعآورى كند و او مقدارى طلا و نقره و چند دست يراق اسب و غيره يافت و تمامى اشياء را ، بىاينكه چيزى از آن براى خود بردارد ، به آتن تسليم كرد . ( پلوتارك ، زندگانى آريستيد ، بند 8 ) . ايندو نفر ، چنان كه بيايد ، بعدها اشخاص نامى در آتن گشتند .
چگونگى نوشتههاى هرودوت
هرودوت گويد عدّهء مقتولين پارسيها ششهزار و تلفات يونانيها 192 نفر بود .
مقتضى است كلمهاى چند در باب اين نوشتهها گفته شود و بدوا دشت ماراتن را بايد توصيف كرد . اگرچه هرودوت در اين باب ساكت است ، ولى موافق توصيف يكى از نويسندگان جديد « 1 » دشت ماراتن چنين است : خليجماراتن درياى باريكى است ، كه به طرف جنوب امتداد يافته و دماغهاى از طرف شمال بدرون خليج مزبور دويده .
در مقابل آن دشتى است ، به طول نه كيلومطر ( يك فرسخ و نيم ) و بعرض دو كيلومطر ( ثلث فرسخ ) . در اطراف اين خليج از هر طرف باتلاقهائى است و باتلاقهاى شمال عميقتر مىباشد . ساحل خليج از ماسه پوشيده و از اين جهة زمين سخت و محكم ، ولى باريك است ، چه بفاصلهء كمى از دريا باتلاقها شروع مىشود . در طرف غرب تپههائى است از سنگ ، كه سپاه يونان آن را اشغال كرده بود . عدّهء سپاهيان طرفين محققا معلوم نيست چه بوده . هرودوت در اين باب ساكت است ، ولى مورّخين ديگر عهد قديم راجع بعدّهء قشون ايران مبالغه كردهاند : كرنليوسنپوس عدّهء پياده نظام را دويست هزار و سواره نظام را ده هزار نوشته . ژوستن عدّهء كليهء نفرات را ششصد هزار دانسته ( كتاب 2 ، بند 9 ) ، ولى روشن است ، كه اين ارقام خيلى اغراقآميز است ، زيرا 600 كشتى قديم گنجايش اينهمه نفرات و اسبهاى سواره نظام و آذوقه و مهمات و لوازم قشونى را نداشت . بنابراين محققين جديد ، كه اين نكات را درنظر گرفته و بخودشان زحمت حساب كردن دادهاند ، عدّهء سپاهيان ايران را چنين نوشتهاند : گروندى « 2 » - چهل هزار نفر ، منر « 3 » - 25 هزار پياده و هزار سوار ، ادوارمىير « 4 » ، كه در تاريخ عهد قديم
هامش
( 1 ) -Gobineau . Histoire des Perses , t . II .( 2 ) -Grundi .( 3 ) -Munro .( 4 ) -Ed . Meyer .