مالياتى معين كرد . مورّخ مذكور گويد ، كه اين جزو جمع در زمان او هم مجرى بود و ارتافرن ميزان ماليات را ، چنان كه سابقا معمول ينيانها بود ، مقرّر داشت . اين اصلاحات باعث آرامش ينيانها گرديد . بعد داريوش اصلاحات مذكوره را كافى نديده درصدد برآمد ، كه اصلاحاتى ديگر نيز بكند و با اين مقصود در بهار سال ديگر تمام رؤساى قشون را در آسياى صغير مرخص كرد ، تا بخانههاى خود رفته استراحت كنند و مردونيه ( مردونيوس يونانيها ) را با اختيارات تامه و قشون برّى كافى به آسياى صغير فرستاد . او پسر گبرياس و داماد داريوش بود ، توضيح آنكه شاه مذكور دختر خود آرتوزسترا « 1 » را به او داده بود .
سردار جديد وارد كيليكيه شد و در آنجا بكشتى نشسته با بحريّه به دريا رفت و بقشون برّى امر كرد از راه خشگى به هلّسپونت بروند . از دريا مردونيه به طول سواحل حركت كرده و بمحلها سركشى كرده به خاك ينيانها درآمد . هرودوت گويد ( كتاب ششم ، بند 43 ) : « در اينجا واقعهاى روى داد ، كه باعث تعجب آن يونانيها است ، كه باور ندارند ، اتانس در مجلس شور هفت نفر هم قسم طرز حكومت ملى را براى پارس پيشنهاد كرده باشد » ( رجوع بصفحهء 525 شود ) . توضيح آنكه مردونيوس حكومت را از جبابره انتزاع و در تمام شهرها حكومت ملى برقرار كرد . جهة اصلاحات داريوش را ، اگرچه هرودوت بيان نميكند ، ولى بعض محققين جديد چنين تعبير كردهاند ، كه چون داريوش جنگى را با يونان پيشبينى ميكرد ، ميخواست مستعمرات يونانى را از خود راضى نگاهدارد و با اين مقصود مردونيه را مأمور كرده بود ، قبل از رفتن به اروپا ، حكومت ملى بشهرهاى ينيانى بدهد .
تاريخ شورشهاى مزبور محققا معلوم نيست . هرودوت گويد كه شش سال طول كشيد ( كتاب 6 ، بند 18 ) ولى نلدكه تصوّر مىكند ، كه آغاز شورشها بين 500 و 499 ق . م بوده و تسخير مىلت بين 495 و 494 روى داده ( تتبعات تاريخى راجع بايران قديم ، صفحهء 59 ) .
هامش
( 1 ) -Artozostra .