با عدّه كمى از سپاهيان بمدافعهء آن پرداخت . اگرچه شهر را ينيانها گرفتند ، ولى از غارت آن دست بار داشتند و جهت اين بود ، كه خانهها را در سارد از نى ساخته بودند و حتى بامهاى خانههاى آجرى هم از نى بود . بنابراين ، وقتى كه يكى از سپاهيان خانهاى را آتش زد ، حريق سرايت بخانههاى ديگر كرد و شهر آتش گرفت . در اين حال اهالى شهر و پارسيها ، چون خود را در ميان آتش ديدند ، مضطرب و متوحش شده بميدان شهر ، كه در كنار رود پاكتل بود ، پناه بردند ، اين رود از تمل جارى بود و بقول هرودوت ( كتاب 5 ، بند 101 ) خاك طلا ميآورد بعد ، چون ينيانها ديدند ، كه دستهاى از دشمنان از جان گذشته مىجنگند و دستههاى ديگر بكمك آنها ميرسند ، شهر را گذارده بكشتىهاى خودشان رفتند . هرودوت گويد : « چنين بود آتش زدن اين شهر و معدومشدن معبد « كىبل « 1 » » ( يكى از امكنهء مقدسهء ليديها . م . ) بعدها پارسيها ببهانه اين رفتار ينيانها معابد يونانى را آتش زدند » . وقتى كه اين خبر به پارسيهائى ، كه در مشرق رود هاليس بودند ، رسيد ، قواى خود را جمع كرده بكمك ليديها شتافتند و ، چون ينيانها را در سارد نيافتند ، در تعقيب آنان به افس درآمدند . در آنجا ينيانها جنگى كرده شكست خوردند .
پارسيها پس از اين فتح جمعى كثير از ينيانها و مردان نامى آنها كشتند و مابقى فرار كرده بشهرهاى خود رفتند . پس از شكست ينيانها آتنىها دست از تقويت آنان برداشته بعجز و الحاح آريستاگر جواب دادند ، كه ديگر كمكى نخواهند كرد ، چه اقدامات ينيانها بر ضدّ داريوش بىحاصل است . باوجوداين ينيانها دست از ضديت برنداشتند و به طرف هلّسپونت رفته بيزانس و شهرهاى ديگر را در آن صفحه تسخير كردند و از آنجا بولايت كارّيه دست انداختند و بعد جزيرهء قبرس هم با آنها همدست شد ( اينجا هم شورش اهالى بتحريك يونانىها بود ) .
وقتى كه خبر آتش زدن سارد بدست ينيانها و آتنىها بداريوش رسيد ، او چنان كه هرودوت گويد ( كتاب 5 ، بند 105 ) اعتنائى به ينيانها نكرد ، چه ميدانست
هامش
( 1 ) -Cybele .