كه آسيا ثروت زياد دارد و پارسيها نميتوانند مانند يونانىها جنگ كنند . سپر و نيزه ندارند و غلبه بر آنها آسان است . بالاخره گفت ، كه ينيانها مهاجرين آتنى هستند و ، چون آتن زورمندتر از ساير يونانىها است ، وظيفهء او است ، كه آنها را حمايت كند .
معلوم است ، كه براى پذيرفته شدن پيشنهاد خود وعدههاى زياد به آتنىها داد و در نتيجه موفق شد ، چه آتنىها تصميم كردند ، كه دخالت كنند . در اينجا هرودوت گويد : « در نتيجه معلوم شد ، كه يك نفر را فريب دادن از فريب دادن جمعيتى مشكلتر است ، چه آريستاگر نتوانست كلامن را فريب دهد ، و حال آنكه سى هزار نفر آتنى را اغوا كرد » ، ولى مورّخ مذكور درنظر نگرفته ، كه در آتن از جهت خشم آتنىها بر ارتافرن زمينه حاضر بود ، و حال آنكه اسپارتيها اندك رنجشى از ارتافرن يا پارسيها نداشتند . آتنىها در نتيجهء تصميم خود بيست فروند كشتى تجهيز كرده و فرماندهى آن را به ملانثيوس « 1 » دادند و آريستاگر به طرف مىلت روانه شد . بعد از ورود به اين شهر ، آريستاگر چند رسول نزد پانيانهائى ، كه از كنار رود ستريمون به حكم داريوش به فريگيّه رفته بودند ، فرستاد و به آنها پيغام داد ، كه ينيانها بر داريوش شوريدهاند . اگر ميخواهيد ، شما هم آزاد شويد ، حركت كرده خودتانرا به دريا برسانيد . در دريا حفاظت شما با ما خواهد بود . آنها از اين پيشنهاد فوقالعاده مشعوف شده با زنان و اطفال خود حركت كرده بجزيرهء خيوس رفتند و سواره نظام ايران ، كه آنها را تعقيب ميكرد ، از جزيره مزبور آنها را خواست ، ولى اهالى خيوس فراريان را بجزيرهء لسبس فرستادند و بعد آنها موفق شدند ، كه به وطن خود برگردند . اين اقدام آريستاگر فائدهاى براى او نداشت ، ولى ، چنان كه هرودوت گويد ، او ميخواست داريوش را سخت بيازارد .
شورش مستعمرات يونانى ، كاريّه و قبرس
همين كه كشتيهاى آتنى رسيدند ، آريستاگر سركردههائى معين كرده قشون برّى و بحرى ياغيان را به طرف سارد حركت داد .
چون در سارد لشكرى نبود ، شورشيان بتسخير آن موّفق شدند ، ولى ارگ را نتوانستند تصرّف كنند ، چه خود ارتافرن
هامش
( 1 ) -Melanthius .