مصبّ دريا يا بوغازى است ، كه معروف به بوسفور مىباشد . در جائى ، كه پل را ساخته بودند ، طول بوسفور 120 استاد است . بوسفور تا پروپونتيد « 1 » امتداد دارد و پروپونتيد ، كه عرض آن پانصد و طول آن 1400 استاد است ، به هلّسپونت « 2 » اتصال مىيابد . عرض اين آخرى هفت و طولش چهار صد استاد است . هلّسپونت بدريائى اتصال مىيابد ، كه نام آن اژه « 3 » است » . در اينجا هرودوت شرح ميدهد ، كه چگونه اين درياها و بوغازها را اندازه گرفته و بعد گويد ( كتاب 4 ، بند 87 ) :
داريوش ، پس از اينكه دريا را تماشا كرد ، بسر پل برگشت . آن را ماندروكل « 4 » نامى از اهل سامس ساخته بود . بعد بوسفور را هم تماشا و سپس امر كرد ، دو ستون از مرمر سفيد در ساحل آن نصب كنند و بر آنها اسامى تمام مردمان تابع را ، كه در قشون او بودند ، به زبان آسورى و يونانى بنويسند . در اين سفر جنگى عدّهاى از مردمان تابع با او بودند و قشون او بىبحرّيه بهفتصد هزار نفر و عدّهء كشتىها بششصد فروند بالغ بود . بعدها اهالى بيزانس اين ستونها را به شهر خود برده از آن قربانگاهى براى دو خداى خود ساختند و مرمرى را ، كه بر آن خطوطى به زبان آسورى نوشته بودند ، در نزديكى معبد ديونيس « 5 » در بيزانس انداختند . آن قسمت بوسفور ، كه سواحلش به حكم داريوش باهم اتصال يافته بود ، در وسط بيزانس و معبدى است ، كه در مدخل بوسفور واقع شده . داريوش را پل پسند آمد و بسازندهء آن هداياى زياد داده از هر چيز ده عدد بخشيد . قسمتى را از هداياى مزبور ماندروكل خرج يك پردهء نقاشى كرد ، كه تمام پل را نشان ميداد و مىنمود ، كه داريوش بر تخت بلندى نشسته و قشون او از پل عبور مىكند . اين پرده را او بمعبد هرا « 6 » داد و آن كتيبهاى داشت بدين مضمون : « پس از اتصال بوسفور ، كه ماهيهاى زياد دارد ، ماندروكل اين را به هرا بيادگار پل تقديم كرد . او در ازاى اين كار تاج افتخار بر سر نهاد و نام اهالى سامس را بلند داشت ، چه كار او
هامش
( 1 ) -Propontide( درياى مرمره ) .
( 2 ) -Hellesponte( بوغاز داردانل ) .
( 3 ) -Egee( بحر الجزاير ) .
( 4 ) -Mandrocle .( 5 ) -Dionyse( بعقيدهء يونانىها ربّ النّوع شراب ) .
( 6 ) - ( هرا ) بعقيدهء يونانيها ربة النّوع زمين بود .