نريختهاند ، بلكه اقوام آريانى جدا جدا در مدّت قرون عديده از راههاى مختلف بمشرق قديم گذشتهاند ، زيرا از آثار چنين استنباط مىشود كه در قرن 17 قبل از ميلاد عناصر آريانى در آسياى صغير و سوريه بوده . ( هممل ) « 1 » و ( ادوار مىير ) « 2 » عقيده دارند كه اسامى بعض امراء قسمت جنوبى فلسطين ، چنان كه در اسناد ( تلّ العامرنه ) ديده مىشود ، صورت آريانى دارد ، بعضى تصوّر مىكردند در ميان كاسّيها هم ، كه بابل را تسخير و تقريبا ششصد سال در آنجا سلطنت كردند ( 1760 - 1185 ق . م ) عناصر آريانى بوده ولى اين نظر حالا تقريبا از بين رفته . وينكلر كه در سال 1906 م .
حفريّاتى در بوغاز گيى پايتخت قديم هيتها كرد اسنادى در دفتر راكد هيتها يافت كه راجع بقوم ( ميتانّى ) مىباشد ( اين قوم چنان كه ذكر شد در قسمت شمالى بين النهرين ميزيست ) . از اين اسناد معلوم شد كه رؤساء ميتانّيها بخدايان آريانهاى هندى ( ايندر ، وارون ، ناساتىى ، ميثر ) قسم ياد كردهاند ، از اينجا ( ادوار مىير ) استنباط كرد كه نجباء يا رؤساى ميتانّى آريانى بودهاند و ظهور آريانها در تاريخ از همين زمان است ( بين قرن 14 و 20 ق . م ) . بعدها ( در سال 1919 م . ) به اين عقيده شدند كه در كتيبه بوغازگيى جمعا هشت زبان پيدا شده و نه عشر كتيبهها بزبانى است كه هرچند هند و اروپائى مىباشد ، ولى با زبانهاى ديگر مخلوط شده « 3 » . بهرحال امروز در اين مسئله كه آريانها كى و از چه راه بهند و ايران آمدهاند عقايد مختلف است . هممل حركت طوائف سكائى را در شمال درياى خزر و نيز اروپاى شرقى از نهضت آريانى بشمار آورده « 4 » اهميت به آن ميدهد ، چه بعقيدهء عالم مزبور حركت طوائف سكائى در حركت كيمريها « 5 » و طوائف
هامش
( 1 ) -Hommel .( 2 ) -Ednard Meyer .( 3 ) - تورايف - تاريخ مشرق قديم .
( 4 ) - سكاها را يونانيها ( سكيث ) ميناميدند و ( سيت ) فرانسوى شده ( سكيث ) است ، ولى چون ايرانيهاى قديم ، چنان كه از كتيبههاى داريوش ديده مىشود ، اينها را سك و سكا ميناميدند و بعض جغرافيون قديم سكاهائى را كه در حدود ايران شمال شرقى ميزيستهاند ساك (Sakes - Saees) ناميدهاند ، ما هم اين اسم را اختيار كردهايم ، سكا بهتر از سك است زيرا وجه اشتباه با سگ ندارد .
( 5 ) -Cimmeriensكيّمريها آريانى بودند ، پائينتر ذكرى از آنها خواهد شد .