روايت كزنفون
مراجعت كوروش به پارس
( كتاب 8 ، فصل 5 ) پس از چندى چون كوروش ديد ، كه كارها در بابل روش خوبى دارد ، بفكر افتاد ، كه از آنجا حركت كند و در تهيهء مسافرت پارس شده امر كرد ، كه ملتزمينش از او پيروى كنند ، بعد همين كه ديد ، كه چيزهاى لازم آماده است ، حكم كرد گردونهها را ببندند . در اينجا لازم است از ترتيبى ، كه موافق آن قشون كثير العده او اردو ميزد و حركت ميكرد و نيز از اين نكته ، كه هركس جاى خود را ميگرفت شمهاى بگوئيم . معلوم است ، كه چون شاه پارس اردو مىزند ، تمام درباريان با او هستند و تابستان و زمستان زير چادرها منزل ميكنند . كوروش اولا امر كرد ، كه مدخل خيمهء او رو به آفتاب طالع باشد و فاصله خيمهء خود را از چادر نيزهداران معين كرد ، بعد چادر خبازان را از طرف دست راست و چادر آشپزها را از سمت دست چپ قرار داد و نيز امر كرد اسبها را از طرف راست و چهارپايان بارى را از سمت چپ جا دهند . باقى جاها چنان معين شد ، كه هر لشكر بىزحمت جا و فضاى خود را بشناسد . وقتى كه اردو ميخواهد حركت كند ، هركس بار و بنهء خود را برميدارد و بعضى آن را بحيوانات بارى بار ميكنند . مأمورين بنه همه دفعة بمحلاتى ، كه سپرده به آنها است ، رفته و همه در يك زمان بار ميكنند . بنابراين زدن چادرها يا برچيدن آنها در يك زمان به عمل ميآيد . راجع بآذوقه نيز چنين است :
چون هركدام از خدمه وظيفهء مخصوصى دارد ، براى تمام غذاها زمانى بيش از زمان صرف يك غذا لازم نيست . نه فقط كوروش به خبازان و آشپزها جائى مناسب با كارشان ميداد ، بلكه ، وقتى كه محلهها را بين قشون تقسيم ميكرد ، نوع اسلحه را درنظر ميگرفت و هر لشكر ، چنان خوب جاى خود را ميدانست ، كه بىاشتباه در جاى خود قرار مىيافت . كوروش عقيده داشت ، كه يك خانهء خصوصى بايد مرتب باشد تا ، اگر چيزى بخواهند برگيرند ، بدانند كجا است . با اين حال پس بطريق اولى بايد در موقع جنگ جاى هر لشكر و دستهاى معلوم باشد ، زيرا مواقع اقدام بسته بدقايقى است و بهرهمنديهاى بزرگ نتيجهء استفادهايست ، كه از دقايق مىشود . هر دفعه