كوروش از پادشاهانى ، كه در خيمهها زندگانى ميكنند ، بايد قبايل باديهنشين عرب در حوالى سوريّه و كلده بوده باشد . 6 - جاهائى را ، كه كوروش شمرده و ميگويد ، كه خدايان اين صفحات را به جاهاى خودشان برگردانيده ، بعضا مفهوم است ، ولى بعضى هم مانند زامبان و متورنو ، معلوم نيست كجاها بوده . مقصود از آگاده همان اكد است . در خاتمه زايد نيست گفته شود ، كه اين بيانيه اكنون معروف باستوانهء كوروش است ، زيرا بر استوانهاى نوشته شده ، كه داراى چهل سطر است و بعض سطور آن خراب شده . شكى نيست ، كه در انشاء اين بيانيه كاهنان بلند مرتبهء مردوك شركت داشتهاند ، زيرا ديده مىشود ، كه موافق آداب و مراسم مذهبى بابلىها تنظيم گشته . از الواح و كتيبههاى بابلى ديده مىشود ، كه كوروش نه فقط آلههء بابل و غيره را محترم ميداشته ، بلكه معابد بابل را موسوم به اساهيل و اسيدا « 1 » تزيين كرده . از منابع بابلى اطلاعات ديگر نيز بدست آمده : چند ماه پس از تسخير بابل و چند روز باوّل سال بابليها مانده ، كوروش حكم كرده ، كه همه از جهت فوت بلتشر ، پسر نبونيد ، عزادار شوند ، بعد تاجگذارى پادشاه جديد بابل موافق مراسم مذهبى و دولتى بابل به عمل آيد و كوروش پسر خود كبوجيه را پادشاه بابل كرده . تاريخ اين واقعه چهارم نيسان ( آوريل ) است . سپس مشاهده مىشود ، كه تاريخ اسناد معاملات بابلىها تاريخ سلطنت كوروش و كبوجيه است ، ولى اين ترتيب فقط هشت ماه دوام يافته ، چه از كانون اوّل ( دسامبر ) در اسناد تنها اسم كوروش ديده مىشود . جهت اينكه كوروش پسر خود كبوجيه را شاه بابل كرده بايد از اينجا باشد ، كه مىخواسته از بابل براى كارهاى ديگر غيبت كند .
در سندى ، كه تاريخش از تشرين اوّل ( اكتبر ) و سال چهارم سلطنت كوروش در بابل است ، كبوجيه را شاهزاده خوانده و پولى را كه او در بانك ( اجىبى ) گذاشته بود مال او دانستهاند . اين بانك از قرار اسنادى ، كه بدست آمده ، خيلى معتبر بوده و در تاريخ ببانك « اجىبى و پسران » معروف است . تاريخ تسخير بابل را غالبا 538 ق . م مينويسند ، ولى نلدكه موافق حسابى ، كه كرده ، عقيده دارد ،
هامش
( 1 ) - اسيدا بمعنى خانهء ابدى نبو پسر مردوك است .