نىتوكريس « 1 » مادر نبونيد ، پادشاه بابل ، از ترس حملات احتمالى كوروش ساخت ، ولى حالا محقق است ، كه مورخ مذكور اشتباه كرده و سدّهاى مزبور در زمان بخت النصر دوّم پسر نبوپالاسسار از بيم قوىشدن ماديها ساخته شده بود . غير از اين استحكامات و پيشبينىهاى ديگر سه دولت بزرگ آنزمان ، يعنى ليديّه ، بابل و مصر ، چنان كه گذشت ، اتحادى بر عليه كوروش منعقد كردند و دولت ليدى علاوه بر اين اتحاد اميدوارى زياد به يونانيها داشت . اينها اگرچه در اينزمان هنوز معروف عالم قديم نشده بودند ، ولى صفات جنگى آنها در آسياى غربى شهرتى يافته بود . باوجوداين تهيهها و با وجود وسائل مادّى بيحدّ ، يعنى خزانهء معمور ، ثروت ، صنايع ، و غيره كه در اختيار دول سهگانهء مذكور بود ، دولت ليدى معدوم گرديد ، و ، چنان كه بيايد دو دولت ديگر هم مضمحل شدند . جهت معلوم است : تاريخ يكدرس را هميشه تكرار كرده و ، تا زمانيكه بشر هست ، تكرار خواهد كرد . ثروت ، خزانه معمور ، وسايل بىحدّ و حصر رزمى ، استحكامات برومند و متين ، خندقها ، اسلحه ، آلات و ادوات جنگى و غيره خوب است ، ولى در دست مردمى ، كه احوال روحى آنها خوب باشد ، و الّا دير يا زود دشمنى ، كه احوال روحيش تفوّق دارد تمام اين موانع و مشكلات را از پيش برداشته به مقصود خود ، كه غلبه است نايل خواهد شد .
استفاده از وسايل فرع اشخاص است و نتيجه گرفتن از اسلحه فرع دستى ، كه آن را استعمال مىكند . مصاديق اين حقيقت در تاريخ ما و در تاريخ ساير ملل بسيار است و ، چون مواردى ، كه راجع به تاريخ ما است ، هريك در جاى خود بيايد ، در اينجا باطالهء كلام قائل نشده بذكر وقايع ميپردازيم . براى فهم وقايع اين زمان بايد بدوا با اوضاع بابل آشنا شويم . بابل شهرى بود ، كه در آنزمان نظير نداشت ، بخصوص كه پس از سقوط نينوا و سارد بر وسعت و ثروت آن افزوده بود . موقع آن در ميان جلگههائى ، كه از حيث حاصلخيزى كمتر نظير دارد ، وضع جغرافيائى آن در كنار رود فرات و در سر راههائى ، كه سه قارّهء آسيا و اروپا و افريقا را بهم اتصال ميداد ،
هامش
( 1 ) -Nitocris .