گرديد » . اين شهر در زمان اسكندر وجود داشت و بدست سپاهيان او خراب شد .
يونانيها آن را كورپليس « 1 » ناميدهاند ، كه بمعنى شهر كوروش است . محققين محل آن را با اوراتپهء حاليه تطبيق ميكنند ، اما اينكه در چه تاريخ او اين شهر را بنا كرده ، محققا معلوم نيست .
ارمنستان
راجع بتسخير ارمنستان در اين زمان مورّخينى مانند هرودوت و آنهائى ، كه غالبا نوشتههاى او را پيروى كردهاند ، چيزى ننوشتهاند . جهت را بايد از اينجا دانست ، كه ارمنستان جزو دولت ماد بود و ، چون دولت ماد جزو دولت كوروش گرديده ، ديگر لازم نديدهاند ذكرى از ارمنستان كنند ، چنان كه هرودوت راجع به فينيقيه و ساير مستملكات بابل ، كه جزو دولت كوروش گرديد ، نيز ذكرى نكرده . از نويسندگان قديم كزنفون از قشونكشى كوروش بارمنستان صحبت كرده و آن هم ، چنان كه گذشت « 2 » ، راجع به زمان تسلط ماديها است .
چون از ارمنستان مكرّر در اين كتاب ذكرى خواهد شد ، بايد شرح ذيل را درنظر داشت : ارمنستان همان مملكتى است ، كه سابقا در مدت قرونى بمملكت آرارات ( اورارتو كتيبههاى آسورى ) معروف بود . اين دولت قوى ، يعنى آرارات ، در مدت قرونى استقلال خود را در مقابل آسوريها و مردمان آريانى ، مانند كيمرىها ، سكاها و غيره حفظ كرد ، تا آنكه در اوايل قرن ششم ق . م بدست ارامنه منقرض شد . توضيح آنكه مردم مزبور ، در زمانى ، كه محققا معلوم نيست و در هر حال بايد پيش از قرن هشتم يا نهم ق . م باشد ، از تراكيه بآسياى صغير گذشته در فريگيه برقرار شدند و بعد از آنجا به كاپادوكيه ، مركز مملكت هيتها گذشتند و مدتها در آن مملكت سكنى گزيده با مردم هيت مخلوط شدند ، چنان كه آثار هيتى در زبان و ساير چيزهاى آنها ، بقول بعض محققين ، باقى مانده و حتى اينكه خود را هايك مينامند ، بعقيدهء بعضى ، از توقف طولانى آنها در مملكت هيتها بوده . بعد مقارن اوايل قرن ششم ارامنه از كاپادوكيه بمملكت آرارات حمله كردند و بر اثر اين فشار ،
هامش
( 1 ) - حالاCyropolisگويند .
( 2 ) - بصفحهء 310 و ما بعد رجوع شود .