كه ميگويم : با دشمن بچهسان بايد بود . اين مسئله مانند عشق است ، با طفلى از عشق حرف نميزنند ، تا مبادا بواسطه شهوت و نادانى راه افراط پيش گيرد ، ولى چون موقع در رسيد ، بيمى نيست ، كه جوان معنى عشق را بداند » . كوروش - « پدر ، من مىبينم ، كه از حيلههاى جنگى بىاطلاعم ، اگر چيزهائى در اين باب مىدانى به من بگو » . - « سعى كن ، كه با قشون مرتب بر لشكر بىنظم ، با سپاهيان مسلح بر سپاهيان بىاسلحه بتازى و نيز با افراد بيدار بر افراد خوابآلود حمله كنى ، سعى كن ، وقتى كه خودشان را پنهان ميكنند ، تو آنها را ببينى و اگر در موقع بدى هستند ، تو موقع خوب بگيرى . بايد بدانى ، كه تو از چه حيث ضعيفى و از كجاى دشمن مىتوان ضربت وارد كرده فاتح شد » . - « براى داشتن مزايا نسبت بدشمن همين چيزها لازم است يا باز چيزى هست ؟ » - « البته چيزهاى ديگر هم هست . بايد دشمن را فريب داد و ناگهان بر او تاخت ، يا براى مختلكردن قواى او ، تظاهر كنى ، كه ميگريزى و او را به جاهائى كشى ، كه برايش بد است . نبايد به همين چيزها ، كه آموختهاى ، قناعت ورزى ، خودت بايد حيلههائى اختراع كنى ، چنان كه موسيقىدان اكتفا نميكند بنواختن چيزهائى ، كه ياد گرفته و هر روز خودش نواهائى اختراع مىكند . چنان كه در موسيقى الحان تازه را قدر ميدانند ، در جنگ هم خدعههاى جديد اهميت دارد ، زيرا دشمن بهتر فريب مىخورد » . بعد كبوجيه مثالهائى از زندگانى كوروش در ايام جوانى او آورده گفت : « كارهائى ، كه تو براى گرفتن جانوران و پرندگان ميكردى ، اگر همان كارها را براى غلبه يافتن بر انسان كنى ، گمان نميكنم ، كسى از دست تو خلاصى يابد ، ولى وقتى كه در دشت دائما با دشمنى ستيزه ميكنى ، كه خوب مسلح است ، اين را بدان : در اين موقع مزايائى به كار ميآيد ، كه از ديرگاه تدارك شده ، يعنى سربازان ورزيده ، كه روحشان قوى است و در كارهاى رزمى خوب پرورش يافتهاند . بايد يك لحظه از ياد اشخاصى ، كه به تو اطاعت ميكنند ، غافل نباشى . شب بايد فكر كنى ، كه روز چه خواهند كرد و روز نقشهء شب را بكشى . بايد بدانى ، چگونه لشكر را براى جنگ بصف واميدارند ، چطور
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 302
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٣٠٢