آمده بر آنها غلبه يافتند . عيلاميها ، كه زبانشان ملتصق بود ، يك دفعه مغلوب اكّديها گشتند و دفعهء ديگر چنان مغلوب آسوريها شدند ، كه ديگر كمر راست نكردند .
مصر بربرى نيز مغلوب سامىها گرديد و دولت فراعنه تأسيس شد . فينيقىها مستعمرات خود را در تمام دنياى عهد قديم بنا كردند و اغلب مستملكات آنها در جاهائى بود ، كه از حيث زبان پستتر از يونانىها بودند ( قرطاجنه ، سيسيل ، اسپانيا و غيره ) . ساميهاى كلده ، آسور ، آسياى غربى و مصر قرنها حكومت كردند ، ولى ، وقتى كه با ماديها و پارسىها طرف شدند ، مغلوب گشتند : زبانى ، كه با زبان سانسكريت و آوستا قرابت داشت ، بر زبان بابلى و آسورى چربيد . بعد ، وقتى كه آريانهاى ايرانى با يونانىها طرف شدند ، زبان يونانى غلبه كرده تمام عالم آن روز را از باختر تا اسپانيا فروگرفت . ايطاليا ، كه ميتوان گفت از حيث تمدن زادهء يونان بود ، عالمگير گرديد و بعد ، وقتى كه در زير ضربتهاى مردمان وحشى سقوط يافت ، باز بواسطهء زبانش آنها را بلعيد و از خرابههاى امپراطورى روم اروپائى برخاست ، كه عظمتش را مشاهده ميكنيم . در تاريخ گاهى اتفاق افتاده ، كه ملل نيم متمدن يا وحشى بر ملل متمدنه غلبه يافتهاند ، ولى اين غلبه عمرى نداشته و باز مللى ، كه زبانشان كاملتر بوده ، غالبين خود را مغلوب كردهاند . حالا هم در كرهء زمين ، چنان كه مىبينيم ، برترى با مللى است ، كه زبانشان كاملتر است .
علماء فقه اللغه زبانها را ، از حيث قرابتى كه باهم دارند ، طبقهبندى كردهاند ، ولى نبايد تصور كرد ، كه با تمام زبانها اين كار ميسور بوده ، چه بزبانهائى برميخورند ، كه در هيچيك از طبقات ظاهرا جا نمىگيرند و بايد جهت از اينجا باشد : اين زبانها از زبانهائى آمدهاند ، كه از آن نه آثارى در دست و نه معلوم است ، كه زبانهاى چه اقوامى بوده ، زيرا اين اقوام منقرض شدهاند . از حيث نتائجى ، كه از مطالعات و تتبعات علماء فن بدست آمده ، ميتوان گفت ، كه زبانهاى سامى و هند و اروپائى در درجهء اولى است ، زيرا از اين زبانها آثارى ، كه خيلى قديم مىباشد ، در دست است ، در
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 13
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص١٣