روزهاى معين ، وقتى كه بتوانند ، ولى جوانان هر شب در اطراف ابنيه با اسلحه ميخوابند . استثناء فقط براى كسانى است ، كه زن دارند و به آنها قبلا امر نشده ، كه حاضر شوند . باوجوداين غيبت زياد نكوهيده است . عدّه رؤساء اين شعب دوازده است ، زيرا در پارس دوازده طايفه وجود دارد . براى تربيت كودكان از ميان پيرمردان كسانى را انتخاب ميكنند ، كه بتوانند اخلاق آنها را نيكوتر كنند ، براى نوجوانان از ميان مردان كسانى را ، كه نيز بتوانند اين وظيفه را انجام دهند و براى مردان اشخاصى را ، كه بتوانند آنها را براى اطاعت از احكام و دستورات حكومت آمادهتر كنند . بالاخره رؤساء پيرمردان هم از ميان خود آنها انتخاب شدهاند و اينها نظارت دارند ، كه زيردستان وظايف خودشان را بجا آرند .
چيزهائى ، كه براى هر سنّ مقرر است شايان توصيف مىباشد ، تا معلوم باشد ، چه وسائلى در پارس براى پرورش هموطنان ممتاز به كار مىبرند : كودكان بدبستان ميروند ، تا خواندن را فراگيرند . سرپرست آنها بيشتر روز را باجراى عدالت مشغول است ، زيرا بين كودكان هم اتّهام بدزدى ، جبر ، فريفتن ، دشنام دادن و ساير تقصيرات روى ميدهد و ، اگر ثابت شود ، كه كسى مرتكب اين نوع تقصيرات شده ، مجازات مييابد و نيز مجازات ميشوند ، كسانى كه تهمت زدهاند . يك تقصير هم ، كه سرچشمهء تمام كينههاى مردم نسبت به يكديگر است ، برسيدگى محول مىشود ، اين تقصير حق ناشناسى است . وقتى كه مىبينند ، كودكى ميتوانست حقشناس باشد و اين وظيفه را بجا نياورده ، او را سخت تنبيه ميكنند ، زيرا عقيده دارند ، كه حقّ ناشناس بخدايان ، والدين ، وطن و دوستان خود اعتنا ندارد و نيز گمان ميكنند ، كه حقناشناسى رفيق بىحيائى است . واقعا همچنين است ، زيرا اين صفت رهنماى مطمئنى است به طرف هر چيزى ، كه شرمآور باشد .
آنها بكودكان نيز ميآموزند ، كه بميانهروى خو كنند و چيزى ، كه آنها را در اين راه تشويق مىكند ، اين است ، كه همه روزه مىبينند ، خود بزرگتران هم ميانهرو هستند . آنها بكودكان ميآموزند ، كه مطيع رؤساء باشند و اين تربيت ، مؤثر است ،
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 246
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٢٤٦