در ابتداء فرورتيش سياست پدر خود را تعقيب كرد ، چه ميدانست ، كه ماد هنوز چندان قوّت نيافته ، كه خود را از قيد آسور خلاص كند . بنابراين مرتبا باج به آسور ميپرداخت و ضمنا محلهائى را ، كه در زمان پدر او به ماد ملحق نشده بود بمملكت خود ضميمه ميكرد . پس از آن شاه ماد پارس را باطاعت درآورد . چون دو مردم جنگى را مانند ماديها و پارسيها در اطاعت خود داشت قوى شد و بمطيع كردن قسمتهاى ديگر فلات ايران پرداخت . در 645 آسور بانىپال از كار عيلام و بابل فراغت يافته به كارهاى داخلى آسور و به تعمير معبد و قصر باشكوهى ، كه سناخريب ساخته بود ، اشتغال ورزيد . بعد در عيش و عشرت فرو رفت چه ، عادت پادشاهان آسور بر اين بود ، كه بعد از جنگى تا جنگ ديگر اوقات خود را بعيش و نوش و لهو و لعب ميگذرانيدند . بعد از چندى چون شاه ماد مملكت خود را وسيع ديد ، نخواست ديگر از آسور تمكين كند و خراج گذارد ، غافل از اينكه قواى مسلّح ماد هنوز آنقدر ورزيده نبود ، كه بتواند با آسوريهاى جنگى ، كه تمام ملل آسياى پيشين را عاجز كرده بودند ، مصاف دهد . بر اثر اين اشتباه ماديها به آسور حمله برده شكست خوردند و شاه هم در حين جنگ كشته شد . مدت سلطنت او 22 سال بود .
هووخشتر ( 633 - 585 ق . م )
جنگ با آسور
اسم اين شاه را هرودوت كوآكسار نوشته « 1 » ، ولى از كتيبهء بيستون داريوش اوّل معلوم است ، كه هووخشتر بود . اين شاه يكى از شاهانى است ، كه سائسى خوب بودهاند و نظائرشان در تاريخ كم است .
وقتى كه هووخشتر بتخت نشست ، اوضاع ماد خطرناك و موقع شاه باريك بود ، ولى او به خوبى تشخيص داد ، كه بيدرنگ بايد اصلاحاتى بكند و توجه خود را قبل از هر چيز بقشون معطوف داشت ، زيرا از تجربهء تلخ جنگ پدرش با آسور آموخته بود ، كه سپاهيان چريكى ماد هرگز از عهدهء سپاهيان ورزيده و جنگ آزموده آسور برنيايند . بنابراين قشونى باسلوب آسورى ترتيب داد و آن را دائمى كرد . پياده نظام مسلّح به تيروكمان و شمشير شد ، سواره نظام تيراندازان ماهرى بودند ، كه از
هامش
( 1 ) -Kyaxar( يونانيها ايپسلون يا ايگرگ را مانندuفرانسوى تلفّظ ميكردند ، ولي ممدود بود ) .