فصل دوم - شاهان ماد
در باب شاهان ماد و سنين سلطنت آنها بين هرودوت و كتزياس اختلافات مهمى ديده مىشود ، توضيح آنكه هرودوت ، چنان كه در ذيل بيايد ، عدهء شاهان ماد را چهار دانسته ، موافق نوشتههاى او اين دولت در 701 يا 708 ق . م تأسيس شده و 150 سال دوام داشته ، ولى كتزياس جدول مطوّلى از اسامى شاهان ماد داده و به حساب اين جدول مدّت دولت ماد دو برابر مدت مذكوره و بل بيشتر است چون نوشتههاى هرودوت بيشتر مورد اعتماد محققين است ، بدوا تاريخ ماد را موافق كتاب مورّخ مذكور و اسناد بابلى و آسورى ذكر و بعد براى مقايسه بنوشتههاى كتزياس رجوع خواهيم كرد .
تاريخ دولت ماد برحسب نوشتههاى هرودوت اين است ( كتاب اوّل بند 96 - 130 ) « 1 » .
ديوكس « 2 » ( 708 - 655 ق . م )
ديوكس پسر فرااورتس « 3 » دهقانى بود ، كه مانند سائر ماديها در ديه ميزيست و هرديهى زندگانى جداگانه داشت . اين شخص بسبب كفايت و عدالت خواهى طرف رجوع عامّه شد و مردم محاكمات خود را نزد او بردند . بعد از چندى او به اين بهانه ، كه رجوعات مردم زياد است و نميتواند بامور شخصى برسد ، از اين كار كنار گرفت . بر اثر اين كنارهگيرى دزدى و اغتشاش قوّت يافت و مردم جمع شده گفتند ، چون با اين حال زندگانى سخت است ، بهتر آنست ، كه شخصى را بر خود پادشاه كنيم ، تا امنيت را حفظ كند و ما با راحتى به كارهاى خود بپردازيم . پس از آن مردم درصدد انتخاب شخصى برآمدند و ، بواسطهء زمينههائى ، كه ديوكس قبلا تهيه كرده بود ، او انتخاب شد . راجع به اين قسمت نوشتههاى هرودوت بايد گفت : بعض
هامش
( 1 ) - از بند 108 ببعد راجع به كودكى كوروش است ، كه در جاى خود بيايد .
( 2 ) -Diokes .( 3 ) -Phraortes .