باب اول - ماديها و دولت ماد
فصل اول - ماديها
مقدّمه
ماديها مردمانى بودند آريانىنژاد ، كه در ابتداى قرن هفتم يا آخر قرن هشتم ق . م دولت ماد را تأسيس كردند . گوئيم آريانىنژاد ، زيرا اپّر خاورشناس فرانسوى « 1 » آنها را تورانى آلتائى مىدانست ، ولى حالا معلوم است ، كه او اشتباه كرده و اشتباه او از اينراه بود ، كه تصور ميكرد زبان نسخه دوّم كتيبه بيستون داريوش اوّل به زبان مادى نوشته شده و ، چون از بعض كلمات آن نسخه مشاهده ميكرد ، كه زبان نسخهء دوّم ملتصق است ، به اين نتيجه ميرسيد ، كه ماديها تورانى بودهاند ، ولى بعد معلوم و محقق شد ، كه زبان نسخهء دوّم كتيبهء بيستون ، زبان عيلامى است نه مادى و با اين اكتشاف مبناى عقيده اپّر از ميان رفت . اكنون كسى در آريانى بودن ماديها ترديد ندارد و محقق است ، كه ماديها شعبهاى از آريانهاى ايرانى بودهاند . هرودوت نيز ، نوشته كه ماديها در ازمنهء قديم خود را آريان ميناميدند ( پائينتر بيايد ) . راجع به ماديها و دولت ماد اطلاعات ما خيلى كم است ، حتى ميتوان گفت ، كه از دولتهاى بزرگ عهد قديم دولتى نيست ، كه اطّلاعات نسبت به آن اينقدر كم باشد . باوجوداين سعى خواهيم كرد ، كه آنچه از آثار ، كتيبههاى آسورى ، بابلى و غيره و نيز از تورية ، كتب مورّخين قديم ، تحقيقات و تتبعات بدست آمده ذكر كنيم . بايد اعتراف كرد ، كه باوجوداين تاريخ ماديها به قدر كفايت روشن نيست ، ولى چون عجالة تاريخ اين دوره به همين اندازه روشن شده ، بايد به اين اطّلاعات اكتفاء كرد ، تا شايد در آتيه بواسطهء حفريات در امكنهء تاريخى اطّلاعاتى بيشتر راجع بماد حاصل شود .
مفاد كتيبههاى آسورى
به اين سئوال كه كى ماديها بفلات ايران آمدهاند ، جواب محققى نميتوان داد ، يعنى تاريخ آمدن آنها هم مانند تاريخ آمدن آريانهاى ديگر بفلات ايران محققا معلوم نشده
هامش
( 1 ) -Oppert .