نميدانيم ، زيرا يونانيها ، روميها و غيره غالبا وقايعى را ضبط كردهاند ، كه بممالك آنها مربوط بوده ، يا در حدود غربى ايران روى داده ، و حال آنكه چه بسيار بوده حوادث و وقايعى ، كه در داخلهء ايران يا در حدود شمالى يا شرقى آن اتفاق افتاده و از خاطرها زدوده . باوجوداين چون كاوشها و تحقيقات تاريخى دنبال مىشود ، ميتوان اميد داشت ، كه بعدها تاريخ ايران از اينكه هست روشنتر گردد ، بخصوص اگر حفريات علمى در جاهاى تاريخى ايران به عمل آيد . از شرحى كه در مدخل راجع بمشرق قديم گفته شد ، معلوم است ، كه بيشتر اكتشافاتى كه باعث انقلاب علمى گشته ، در مصر و محلهاى آسور و بابل حاصل شده ، بنابراين انقلاب مزبور شامل تاريخ ايران قديم نيست يا ، اگر هم باشد ، فقط ميتوان گفت ، قسمتى را از آن شامل است ، زيرا در ايران كاوشها و تحقيقات در امكنهء تاريخى ، باستثناى يكى دو محل ، هنوز صورت وقوع نيافته و در اين محلها هم بيشتر اسناد راجع به تاريخ عيلام يا بابل و آسور است . بنابراين نوشتههاى مورّخين قديم را امروز هم بايد منابع مهمّ اطلاعات ما راجع به ايران قديم دانست . اخيرا باجازهء دولت مأمورينى از طرف مؤسسات خارجه ( امريكائى و فرانسوى ) در جاهاى تاريخى ايران از قبيل تختجمشيد ، نهاوند ، حوالى دامغان ، نزديكى استراباد ، مشغول تحقيقات و حفرّيات شدهاند . بايد اميدوار بود ، كه آثار مهمى در اينجاها كشف و بروشن كردن تاريخ قديم ايران كمكهاى معنوى خواهد شد .
بعض مقادير عهد قديم
چون در نوشتههاى مورخين يونانى و غيره غالبا مقاديرى ذكر شده ، كه اكنون فهميده نمىشود ، مقادير مزبوره در اينجا با مقادير جديد ايران و سلسله مطرى مقايسه شده . علاوهبراين ، در هر جاى اين تأليف ، كه مقتضى بوده ، مقادير عهد قديم را با مقادير سابق ايران ، كه هنوز معمول است ، سنجيدهايم ، ولى تنزل اخير قران را ، كه از تنزل نقره حاصل شده ، بواسطه عدم ثبات اين فلز درنظر نگرفته ، تومان را معادل پنج فرنگ طلا حساب كردهايم . راجع بمقادير ايران