و اسناد ديگر مصر ، تواريخ اين مملكت را معين كرد . بعقيدهء عالم مذكور ابتداى تقويم مصر زمانى بوده ، كه طلوع شعراى يمانى با اوّل تابستان و آغاز طغيان نيل مصادف شده ، و اين تصادف در 19 ژوليه يوليانى در سال 4241 ق . م بعرض جغرافيائى منفيس و ايليوپل روى داده . عالم مذكور بنابر حسابى كه كرد ، ابتداى سلسلهء اوّل مصرى را بين 3400 و 3200 ق . م قرار داد ، ولى همه با عقيدهء او موافق نيستند و بعضى ابتداى سلسلهء اوّل را تقريبا پنج يا شش هزار سال قبل از ميلاد ميدانند .
اين بود سال شمارى مصرىها . امّا راجع به بابل و آسور بايد گفت كه اين سال شمارى از 911 ق . م صحيح است ، زيرا « فهرستهاى پادشاهى » و صورت اشخاصى ، كه سالها باسم آنها خوانده ميشد ، حساب را سهل كرده . در ميان فهرستهاى پادشاهى مهمتر از همه « قانون بطلميوس » « 1 » پادشاهان بابل است ، كه در المجست ضبط شده . اين قانون از هيئتدانهاى اسكندريه است ، كه حساب نجومى بابلى را راجع به هيئت از زمان نبونصر پادشاه آسور ( 747 - 734 ق . م ) مرتب كردهاند و فهرستهاى پادشاهى از اين زمان شروع مىشود . فهرستهاى اشخاصيكه سالها باسم آنها خوانده مىشود ، تا 911 ق . م بالا ميرود و حساب كردن سهل است ، زيرا از كسوفى ، كه در 15 ژوليه 763 ق . م روى داده ، ذكرى شده و بابليها فهرستى از سلسلههاى سلطنتى ترتيب داده سنوات را ذكر كردهاند . مخصوصا چيزى ، كه براى حساب صحيح گرانبها مىباشد ، اين است كه در اين فهرستها اشاره بوقايعى شده ، كه با واقعهء مهمى در يكزمان يا در زمان معينى قبل از آن روى داده ، مثلا ذكر شده كه سن ناخريب پادشاه آسور در فلانسال بابل را گرفته غارت كرد و دو بت را كه بابليها 418 سال قبل از آسور برده بودند بدست آورد . چون تسخير بابل بدست سن ناخريب موافق مدارك 689 ق . م بوده ، پس بردن دو بت از آسور ، در 1107 ق . م اتفاق افتاده . اما براى تاريخ قديم بابل يا تاريخ سومر چيزهائى درنظر ميگيرند ، كه به نتيجهء قطعى ميرسند ،
هامش
( 1 ) -Canon de Ptolemee .