اختلاف بين علماء هست ، چنان كه شام پوليون ابتداء دولت مصر را در حدود 5869 ق . م ميدانست . بك در 5700 ، بونزن در 3620 ، لپسيوس در 3894 . جهت اين اختلاف نه فقط از معايبى بود كه ذكر شد ، بلكه نيز از اينجا كه سال مصرىها داراى دوازده ماه بود ، كه هريك سى روز داشت ، و بعد از ماه دوازدهم پنج روز علاوه ميكردند ، تا 365 روز بشود . بنابر اين در هر چهار سال ، سال عرفى يك روز از سال طبيعى پيش ميافتاد ( زيرا سال طبيعى تقريبا 365 روز و يك ربع است ) و ، چون سال را كبيسه نمىكردند ، اين تفاوت بمرور زمان اختلاف زياد بين سال عرفى و طبيعى پديد ميآورد ، ماهها با فصول مطابقت نميكرد و حساب اعياد درهم و برهم ميشد . معلوم نيست كه مصرىها براى رفع هرجومرج تاريخشان چه ميكردند . بعضى عقيده دارند كه به اين اختلال عادت كرده بودند ، ولى مداركى هم نشان ميدهد كه چون تفاوت از 15 روز تجاوز ميكرد ، مصريها يك ماه را عقب ميبردند . در زمان بطلميوس سوّم قرار دادند بر سال چهارم چيزى بيفزايند ، ولى اين ترتيب جارى نشد و ، تقويم ( اسكندرائى - يوليانى ) ، كه از اوت 25 ميلادى جارى شد و موافق آن اوّل سال را از 29 اوت حساب ميكردند ، فقط در نوشتههاى دموتيكى « 1 » ديده مىشود و مصريها به همان سالهاى عرفى و سيار خود باقى ماندند ، ولى نبايد تصوّر كرد كه مصريها اوّل سال طبيعى خود را نميدانستند ، زيرا بنابر مشاهدات نجومى معين كرده بودند ، كه اوّل سال طبيعى وقتى است ، كه مجموعه الكواكب شعراى يمانى هنگام سحر براى بار نخستين پديدار شود و طلوع آن با اوّل تابستان مصادف باشد ، ولى ، چون در هر چهار سال عرفى يك روز طلوع شعراى يمانى عقب ميرفت ، اين مسئله هم باعث اختلال حساب در نزد مورّخين گرديد و بالاخره لازم شد در هيئت مصرى و فهرستهائى كه از مصر قديم بدست آمده مطالعات عميق بشود . براى اين كار كمك علماى رياضيات و هيئت دانها لازم بود . مالر « 2 » اين كار را انجام و در تصنيفات خود مسئله را روشن كرد . بعد ادوارمى ير براساس اين كارها
هامش
( 1 ) - يعنى بخطّ دموتيك يا خطّ جديد مصرى .
( 2 ) -Mahler .